Aγάπη προς Αλλήλους, Ελληνες Στωϊκοί και Κινέζοι Φιλόσοφοι

Αγάπη προς Αλλήλους, Ελληνες Στωϊκοί και Κινέζοι Φιλόσοφοι

Συνήθως αναφέρεται η αγάπη προς αλλήλους ως μία αρχή της χριστιανικής ηθικής σε συνδυασμό με την πεποίθηση, ότι μόνον η χριστιανική θρησκεία γνωρίζει αυτήν την όντως υψίστη ηθική αρχή.
Σκοπός του παρόντος σχόλιου είναι να αποδείξει, ότι αυτή είναι γνωστή και έξω από τον χριστιανικό αστερισμό. Σε ό,τι αφορά το περιεχόμενο και τις πολλαπλές πηγές βασίζεται το σχόλιο σε ένα ήδη υπάρχον δικό μου κείμενο περίπου 350 σελίδων περί αυτού και παρομοίων θεμάτων , το οποίο μεταφράζεται από τα Γερμανικά στα Ισπανικά και εν μέρει και στα Αγγλικά και πρόκειται να εκδοθεί ως βιβλίο από ένα ειδικό πανεπιστήμιο του Βατικανού.

Οι Φιλόσοφοι ήταν οι πρώτοι, οι οποίοι έχουν κηρύξει με ιδιαίτερο τρόπο τη αγάπη μεταξύ των ανθρώπων και ιδιαιτέρως των καταδυναστευμένων και των πτωχών , δηλαδή αγάπη μεταξύ  των  μελών των απλών  κοινωνικών στρωμάτων, αν και αφετηρία της ανθρωποαντίληψης ήταν το γεγονός, ότι όλοι οι άνθρωποι είναι αδέλφια. Γι αυτόν τον λόγο πρέπει να ασκηθεί μεταξύ τους φιλανθρωπία και αγάπη  χωρίς αντίτιμο.

Eνας από τους πιό σπουδαίους εκπροσώπους της „Τρίτης γενεάς“, της „Ρωμαϊκής“ Στωάς, ο Ρωμαίος φιλόσοφος Lucius Annaeus Seneca, έχει εξελίξει στις “Επιστολές περί της διδασκαλίας των ηθών προς τον Lucilius“ με το γνωστό του απόφθεγμα „Homo res sacra homini“ ( „Ο άνθρωπος είναι για τον άνθρωπο ένα ιερόν πράγμα“) την αντίληψη περί της αγάπης. Αυτό επιτρέπει διαφορετικές ερμηνείες.

α ) Ο άνθρωπος ως αδελφός του ανθρώπου είναι κάτι το ιερόν και επομένως απαραβίαστος. β ) Ο άνθρωπος είναι υπό την ιδιότητά του ως δημιούργημα του θεού ιερός και επομένως αξιοσέβαστος. γ ) Ο άνθρωπος είναι επίσης κάτι το θεϊκό (πανθεϊστική ερμηνεία). δ ) Το απόφθεγμα αφορά κάθε άνθρωπο ανεξάρτητα από την κοινωνική θέση , π.χ. ακόμη και ένα σκλάβο και από την εθνική προέλευση. Επομένως η άποψη του Seneca διακατέχεται με το πνεύμα του γενικού και πανθρώπινου ουμανισμού.

Αναμφιβόλως θα προκαλέσει στους ως επί το πλείστον ελληνοκεντρικά και το πολύ ευρωποκεντρικά θεάμενους και σκεπτόμενους Νεοέλληνες αναγνώστες αυτό που ακολουθεί παρακάτω μεγάλη έκπληξη. Εδώ εφαρμόζεται η μεθοδολογική αρχή της παγκοσμιότητας ( κανονικά ήδη από τα μέσα της δεκαετίας του 70).

Οι αρχαίοι Κινέζοι Φιλόσοφοι ήταν οι πρώτοι , οι οποίοι έχουν ασχοληθεί συστηματικά με την αγάπη προς αλλήλους , φυσικά με τον δικό τους τρόπο. Ανεξάρτητα από την φιλοσοφική σχολή έχει διατυπωθεί βαθμιαία η βασική ηθική αρχή Shen (Djenai ) με την έννοια του ουμανισμού, της γενικής αγάπης, της ανθρώπινης αγάπης, και της αγάπης προς αλλήλους.

Ακριβώς αυτή η υψίστη αρχή έχει αναγνωρισθεί από τον μεγαλύτερο Κινέζο φιλόσοφο και θεωρητικό Κονφούκιο στο έργο του  „Lun Yü“ ως ηθική βάση της οικογένειας και του κράτους : Αυτοί που ασκούν „αδελφική αγάπη“ δεν κάνουν αντίσταση εναντίον των ανώτερων στην κοινωνία (sic). Αλλά μεταβάλλοντας την αγάπη σε ιδεολογικό και πολιτικό εργαλείο, κατόρθωσε ο Κονφούκιος (6ος/5ος αι.π.Χ.) να συμβάλλει κατά πολύ στην περάτωση των ταξικών αγώνων στην αχανή Κίνα.

Ο φιλοσοφικός αντίπαλος του Κονφούκιου Mo ti ( Mo-Tzu, Motius, 5oςαι. π.Χ. ) έκανε αντιπαράθεση, επισημαίνοντας την „γενική αγάπη”  „ενωτική αγάπη” ) με το εξής ηθικό περιεχόμενο :
α ) Ολοι οι άνθρωποι, ανεξάρτητα από την κοινωνική τους θέση, πρέπει να αλληλοβοηθούνται. Ο ουρανός ( λέξη για θεό ) είναι η υψίστη αρχή και το ανώτατο ον, το οποίο αγκαλιάζει όλους τους ανθρώπου με την ίδια αγάπη. Σύμφωνα με την βούληση του ουρανού πρέπει οι άνθρωποι να αγαπούν αλλήλους .
γ ) Έτσι θα επιτευχθεί μία υπέρβαση των κοινωνικών αντιθέσεων  ( Ιδέ E. Steinfeld, Die sozialen Lehren der altchinesischen Philosophen, Mo-Tzu, Meng-Tzu und Hsün-Tzu, Berlin, 1971, S. 162 ).

Αυτή η φιλοσοφική άποψη είναι η βάση της υλιστικής κοσμοαντίληψης του Μοχισμού, της ιδεολογίας των κατώτερων κοινωνικών στρωμάτων των πόλεων. Ο πιό γνωστός φιλόσοφος αυτής της αντίληψης Lao-Tze ( Laozi, 5ος/4οςαι. π.Χ.) ήθελε οπωσδήποτε να περιορίσει την „γενική αγάπη“ μόνον μεταξύ των μελών του καταδυναστευμένου και βασσανισμένου λαού ( κάτι σαν την προλεταριακή αλληλεγγύη). Αυτός ήταν ο προασπιστής των συμφερόντων των εργαζομένων, των απλών κα πτωχών ανθρώπων και μισούσε ταξικά τους εκμεταλλευτές. Ηταν όμως φαταλιστής ( Ιδέ το περίφημο έργο του Daudedshing : Το Βιβλίο του Dau  und  De, Leipzig, 1973 ).

Ένας άλλος Φιλόσοφος, ο πραγματιστής Meng-Tzu, έδιδε ενδιαφέρουσες συμβουλές στον αυτοκράτορα : Χωρίς καλωσύνη μπορείς να ηγηθείς ενός βασιλείου, αλλά όχι μίας μεγάλης αυτοκρατορίας. Οποιος είναι καλός, αγαπά τους ανθρώπους ( Βιβλίο Meng-Tzu, IV, II, 28 ). Σκοπός της αλληλοαγάπης των ανθρώπων ήταν η βελτίωση των συνθηκών βίου των εργαζομένων λαϊκών μαζών, ιδίως των αγροτών. Αυτό είναι αληθώς ανθρωπισμός par excellence.

Ο μεγάλος Κινέζος δημοκράτης και πατριώτης Sun Yat-sen ( 20οςαι.) έχει εκφράσει δικαιολογημένα την υπερηφάνειά του γι αυτον τον κινεζικό ουμανισμό επισημαίνοντας τον ρόλο της αγάπης ως εξής : Και τα δύο , ανθρωπισμός και αγάπη είναι βαθιά ριζωμένα στις ηθικές αξίες του κινεζικού λαού. „Στην πολιτική μας φιλοσοφία υπήρχαν δύο αρχές : „Να αγαπάς τον λαό όπως τα παιδιά σου“ και „Να αγαπάς τους ανθρώπους και να συμπεριφέρεσαι ανθρώπινα σε όλα τα όντα“, Αυτό αποδεικνύει, πόσο ευρύ ήταν το νόημα της έννοιας αγάπη στην κλασσική μας φιλοσοφία“( Ιδέ Sun Yat -sen , Drei Grundlehren vom Volk, Dokumente, G.K. Kindermann ( Hrsg. ), Freiburg/Br., 1963, S. 93) .

Συμπεράσματα
α ) Το „αγαπάτε αλλήλους“ ήταν μεν και στον Κύκλο Πολιτισμού του Κονφουκιανισμού γνωστό, αλλά όχι σε άλλες θρησκείες. Μόνο η χριστιανική θρησκεία το έχει ανακηρύξει  σε υψίστη αρχή. Ο Βουδδισμός γνωρίζει την Ευσπλαχνία ως ανώτατη ηθική αρχή.
β ) Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι γενικά στον Χριστιανισμό δεν υπάρχουν προβλήματα εφαρμογής.
γ ) Αλλά ας υπενθυμίσουμε, ότι ο εκχριστιανισμός των πολιτισμικά καθυστερημένων πολλών αρχαίων γερμανικών φύλων και ιδιαιτέρως το „αγαπάτε αλλήλους“ έχει κατά πολύ μεταβάλλει την συνήθως ημιπολιτισμένη και άκρως επιθετική βασική συμπεριφορά των.
δ ) Εδώ έχει αποδειχθεί, ότι σχεδόν στην ίδια εποχή παράλληλα στην  Ελλάδα είχε και η Κίνα αξιόλογους φιλόσοφους μεν, αλλά αυτοί δεν κατόρθωσαν να δημιουργήσουν ανώτερη θεωρία , φιλοσοφία και μεθοδολογία (Ιδέ εδώ στο Μπλογκ τη μελέτη “Κονφουκιανική Τετραλογία”.

Δημοσιευθέν συχνά στην ηλεκτρονική έκδοση της Καθημερινής (τελευταία 15.3.17)

Hinterlasse eine Antwort

Deine E-Mail-Adresse wird nicht veröffentlicht.

Du kannst folgende HTML-Tags benutzen: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>