Θρησκεία , Σταυρός Προχριστιανικό Σύμβολο, Μόσχα Κέντρο Ορθοδοξίας ; Χριστιανισμός-Ισλάμ Παράδοση Ιερά Οχτολογία, 2ο

( Διάλογος με Χ. Γιανναρά, σχόλιο-μελέτη στο άρθρο του “Αμφίστομη θρησκοληψία”, δημοσιευθέν στην Καθημερινή ( ηλεκτρονική έκδοση, 27. 4. 14 )

Και εδώ πρόκειται για ένα πολύπτυχο και λίαν ενδιαφέρον θέμα. Λόγω χώρου θα περιορισθούμε στις σπουδαιότερες πτυχές του.

1. Ο όρος θρησκεία

σημαίνει α ) μία συγκεκριμένη μορφή της πίστης, την οποία έχει αναγνωρίσει μία μεγαλύτερη κοινωνία ανθρώπων, β ) την λατρεία του Θεού, γ ) την ένθερμη ευλάβεια και δ ) το μάθημα των θρησκευτικών ( Ιδέ Duden, Das Große Fremdwörterbuch, Mannheim/Leipzig, 2000, S. 1159 ).

2. Νόημα της θρησκείας

Στο κέντρο όλων των αληθινών θρησκειών εστιάζεται η θεοσέβεια των πιστών. Μεταξύ των περισσότερων θρησκειών από το ένα μέρος και των άλλων ανθρώπινων τοποθετήσεων και κατευθύνσεων , όπως της επιστήμης, της φιλοσοφίας και των καλών τεχνών από το άλλο μέρος υφίσταται μία καθοριστική διαφορά : άγιο και ιερατικό σην θρησκεία, μη άγιο και κοσμικό στην κοινωνία.

Στο άγιο και ιερατικό ανήκουν ο Θεός και οι θεοί, ειδικοί τόποι και περίοδοι, κείμενα και πράξεις, εντολές και απαγορεύσεις και άνθρωποι σαν πρότυπα π.χ. οι Αγιοι).Το άγιον προσδίδει στην θρησκευτική πράξη ένα καθοριστικό νόημα. Στην περίοδο προ του ευρωπαϊκού Διαφωτισμού , αλλά ακόμη και σήμερα σε χώρες εκτός του Δυτικού Κύκλου Πολιτισμού έπαιζε και παίζει ακόμη η θρσκεία έναν σημαντικό ρόλο στην ενδυνάμωση της συνοχής εθνών και κοινωνιών δίδωντας νόημα σε πολλές εκφάνσεις του βίου.
Αλλά ακριβώς αυτός ο ρόλος της θρησκείας εμπεριέχει πολλούς κινδύνους, όπως π.χ. μερικές μορφές του δογματισμού, του φονταμενταλισμού και του φανατισμού, γιατί η θρησκεία μεταβάλλεται σε εργαλείο για την πραγματοποίηση μη άγιων σκοπών ( π.χ. πολιτική θρησκοκαπηλεία, η θρησκεία σαν «όπιο του λαού» ειδικά στην Ινδία κ.λ.π.).

Στον Δυτικό Κύκλο Πολιτισμού άρχισε μέσω της Αναγέννησης, του Ουμανισμού, του Διαφωτισμού, αλλά και του Προτεσταντισμού καθώς και της ανεξαρτοποίησης της ηθικής και της πολιτικής καθώς και της ταχείας εξέλιξης των επιστημών και των καλών τεχνών να μειώνεται βαθμιαία η επιρροή της θρησκείας στην κοινωνία.
Ηδη στην αρχαία Ελλάδα έχει ασκηθεί κριτική στην θρησκεία ( Ξενοφάνης, θα επανέλθουμε ), όμως οι σφοδρές ιδεολογικές αντιπαραθέσεις έχουν διαδραματισθεί στην εποχή του Διαφωτισμού, αν και μερικά βήματα σε αυτήν την κατεύθυνση έκανε ήδη τον 17o αι. ο φιλόσοφος Baruch Spinoza, ο οποίος έχει επί τη βάση ενός νοητικού συστήματος εμπεδώσει θεωρητικά τον πανθεϊστικό μονισμό ( ο Θεός σαν φύση ως μοναδική, απόλυτη και αιώνια ουσία ).

Γάλλοι διαφωτιστές, πρωτίστως οι υλιστές έχουν πρεσβεύσει την άποψη , ότι η θρησκεία και ειδικά η καθολική εκκλησία ήταν ένας βασικός πυλώνας του Ancien regime και της φεουδαλικής ιεραρχίας . Ο μεγαλύτερος υλιστής φιλόσοφος της Γαλλίας τον 18ο αι. P.Τ. Holbach αξιολόγησε την θρησκεία ως έναν οργανισμό της καταπίεσης και της διαφθοράς ( Ιδέ το περιβόητο βιβλίο του Le christianisme devoile, London, 1766 ), ενώ o κορυφαίος διαφωτιστής Voltaire λοιδορούσε μεν την θρησκεία, αλλά ταυτόχρονα έχει υπογραμμίσει τον θετικό ρόλο της για την κοινωνική σταθερότητα !

Αγγλοι ( E.H. Cherbury, J. Toland, Shaftesburi etc. ( ακόμη και σήμερα είναι το Λονδίνο κέντρο των αθεϊστών όλου του κόσμου ) και Γερμανοί ( οι κορυφαίοι φιλόσοφοι Ι. Κant και G.F. Hegel καθώς και ο φιλόσοφος J.G. Fichte ) έχουν αποκρούσει την απαίτηση της χριστιανικής θρησκείας να έχει το μονοπώλιο της αλήθειας.

Σε σύγκριση με αυτούς ήταν ο γνωστός ελληνολάτρης F.Nietzsche αναμφιβόλως ένας φανατικός εχθρός της χριστιανικης θρησκείας . Προτιμούμε να μην αναφέρουμε τους κανονιοβολισμούς του, αλλά μόνον η θέση του αρκεί, ότι η θρησκεία είναι διεστραμμένη και καταστρέφει την ανθρωπότητα.

Και ο Kal Marx ήταν αυτονοήτως μεγάλος εχθρός της θρησκείας, αλλά οι νεομαρξιστές A. Gramsi, E. Bloch, R. Garaudy και M. Horkheimer έχουν διατυπώσει την σωστή άποψη, ότι η τοποθέτηση του Marx και κατόπιν του ορθόδοξου μαρξισμού ήταν μη διαλεκτική και έχουν επισημάνει ιδιαιτέρως την πρακτική , απελευθερωτική και φιλολαϊκή δύναμη της θρησκείας.
Συνιστώ σε κάθε φανατικό και καθυστερημένο Ελληνα νεοσταλινιστή να το διαβάσει αυτό πολύ προσεκτικά.

Στο πεδίο της φιλοσοφίας διαπιστώνουμε και θετικές απόψεις για την θρησκεία ( Πλάτων ούτως ή άλλως, Αριστοτέλης ) . Γενικά σημειώνονται τα εξής επιχειρήματα για την αναγκαιότητα της θρησκείας :
α ) Πολιτικό :Η θρησκεία αποτελεί για τους ανώτερους κρατικούς λειτουργούς μία δυνατότητα να πείσουν τους πολίτες να σέβονται τους ηθικούς κανώνες.
Ηδη ο Κριτίας έχει υπογραμμίσει τον ρόλο των θεών που σημαίνει της θρησκείας για την διατήρηση της ηθικής τάξης (VS 88 B 25).

β ) Επιστημονικό : Η θρησκεία είναι μία προσπάθεια να δοθούν εξηγήσεις περί των φυσικών φαινομένων , περί των οποίων λείπουν οι απαραίτητες γνώσεις ( πρωτίστως Δημόκριτος και Lucretius ).

γ ) Ανθρωπολογικό : Μία από τις βάσεις της θρησκείας είναι η ανάγκη και επιθυμία του ανθρώπου να επικρατεί μία πολιτισμική σταθερότητα. Σύμφωνα με τον Cicero είναι ο
φόβος και η λατρεία του θείου βασικές ανθρώπινες ανάγκες.

δ ) Ηθικό : Η θρησκεία είναι σε θέση να επηρεάσει τον άνθρωπο να ενεργεί ηθικά και προς όφελος του συνόλου ( I. Kant, J. Fichte, αμφιλεγόμενη στάση ), ( Ιδέ Enzyklopädie Philosophie und Wissenschafstheorie, hrsg,. von J. Mittelstraß, Band 3, Stuttgart/Weimar, 2004, S. 577-586 ).

ε) Πολιτισμικό : ΟΙ θρησκείες έχουν κατά πολύ συμβάλλει μέσω των ηθικών αρχών στον εκπολιτισμό λαών. Αναφέρουμε μόνον τα πιό γνωστά παραδείγματα : εκπολιτισμός των Ρώσων και των βαλκανικών λαών μέσω της Ορθοδοξίας, των πολυάριθμων αρχαίων γερμανικών και κελτικών λαών μέσω του στην ουσία
Ρωμαιοθολικισμού, εκπολιτισμός λαών μέσω του Ινδουϊσμού και του Βουδισμού.

ζ) Ιστορικό : Από την Μεσολιθική εποχή των
αρχαιοτάτων σαμάνων σε όλον τον κόσμο , σε όλα τα φύλα και σε όλους τους λαούς έως σήμερα υφίστανται θρησκείες σχεδόν σε όλες τις περιπτώσεις με το απραίτητο ιερατείο ως μεσολαβητή μεταξύ του ανθρώπου και του Θεού (
( Ιδέ εκτενέστατa και πειστικά το εκπληκτικό βιβλίο A. Bancroft , Origins of the Sacred-The Way of the Sacred in Western Tradition, London/New York, 1987 ).

η) Εθνικά : Ο καθοριστικός ρόλος της χριστιανικής θρησκείας στην διαδικασία της εθνογένεσης όλων των ευρωπαϊκών εθνών και ιδιαιτέρως των Ισπανών, των Πολωνών, των Ρώσων και
των βαλκανικών , ιδιαιτέρως των Ελλήνων είναι γνωστότατος . Οποιος δεν το αναγνωρίζει αυτό, είναι οπωσδήποτε θύμα εντατικής ιδεολογικής πλύσης εγκεφάλου.

Και όμως υπάρχουν δυστυχώς όχι λίγοι, οι οποίοι
λοιδωρούν την θρησκεία και τον κλήρο γενικά, συχνά ακόμη και εδώ στην σελίδα ενός καθηγητού της Θεολογίας ( Καθημερινή, Χ. Γιανναράς ).

Δεν μπορούμε να κατανοήσουμε τον αήθη κα προκλητικό τρόπο έκφρασης μερικών δήθεν προοδευτικών συσχολιαστών. Κατά την γνώμη μας μπορούν αυτοί να ασκήσουν κριτική , αλλά με πολιτισμένο τρόπο. Αν δεν απατώμαι, ισχύει και εδώ η δεοντολογία, η οποία δεν είναι μία μικροαστική εφεύρεση, αλλά κάτι το απαραίτητο στις σχέσεις μεταξύ πολιτισμένων ανθρώπων.
Ο διάλογος βασίζεται πέραν τούτου σε
επιχειρήματα-αντεπιχειρήματα και όχι σε γελοίες λοιδορείες και προσβλητικές εκφράσεις και μεταξύ των σχολιαστών («επάρατε» !!! crescendo της γελοιότητας και θρασύτητας εκ μέρους των αυτοκληθέντων αμυντόρων της Θρησκείας).

Εν τούτοις, ας υπενθυμίσουμε, ότι στο όνομα της πίστης και της θρησκείας έχουν διαπραχθεί πολλά και μεγάλα εγκλήματα ( σφαγές των οπαδών χιστιανικών σεκτών στο Βυζάντιο, ολοκαυτώματα της απάνθρωπης, εγκληματικής και
τρισκατάρατης Santa Inquisicion («Ιεράς Εξέτασης» , άγνωστη στην Ορθοδοξία ), τρομερά εγκλήματα εκ μέρους των Σταυροφόρων ( deus vult !), αλληλοσπαραγμοί και βαρβαρότητες μεταξύ των Καθολικών και των Διαμαρτυρομένων 30 ολόκληρα χρόνια (Religionskrieg !, ένα τρίτο του πληθυσμού έχει σκοτωθεί) κ.λ.π.) , για τα οποία όμως δεν είναι
υπεύθυνες η πίστη και η θρησκεία, αλλά η εργαλειοποίηση και η εκμετάλλευσή των για πολιτικούς λόγους, όπως κάτι τέτοιο συμβαίνει και σήμερα με τον «Πολιτικό Ισλάμ (Ταλιμπάν, Αλ Καίντα, “Ισλαμικό Κράτος” κ.ο.κ.).

Και όμως : Στην νεώτερη ευρωπαϊκή ιστορία έχει αποδειχθεί, ότι η καταπολέμηση της θρησκείας και ιδιαιτέρως της χριστιανικής ηθικής οδηγεί κατ ευθείαν στην καταστροφή των ηθικών αξιών και τελικά στην πολιτισμική βαρβαρότητα (ολοκληρωτικά καθεστώτα).

Δεν είναι λοιπόν τυχαίο, που ύστερα από τον 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο έχει διατυπωθεί το
ανθρώπινο δικαίωμα της ελευθερίας της σκέψης, της συνείδησης και της θρησκείας σε σημαντικά διεθνή ντοκουμέντα : Γενική Διακήρυξη των ανθρωπίνων δικαιωμάτων (1948, άρθρο 18), Διεθνής Συνθήκη περί των αστικών και πολιτικών δικαιωμάτων (1966, άρθρο 18), Ευρωπαϊκή Συνθήκη για την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων (1950, άθρο 9).

Γενικά συμπεράσματα :

α) Η θρησκεία είναι σε συνδυασμό με την πίστη ένα ανθρώπινο φαινόμενο , ανήκει στις βασικές ελευθερίες και στα δικαιώματα κάθε ανθρώπου και πολίτου, αλλά σε συγκεκριμένη μορφή δεν είναι υποχρεωτική εκ μέρους δυνάμεων έξωθεν για όλους.

β) Η θρησκεία είναι σε θέση να ενδυναμώσει μέσω της ηθικής διδασκαλίας της την κοινωνική και εθνική συνοχή.

γ) Οι μη θρήσκοι έχουν το ηθικό καθήκον να σέβονται αυτό το ανθρώπινο δικαίωμα και να μην λοιδορούν ή προσβάλλουν τους πιστούς. Ισχύει όμως και το αντίθετο.

Δημοσιευθέν συχνά στην Καθημερινή (τελευταία φορά στις 5.11.2016)

—————————————–

“Ανώτερες” θρησκείες !

Ο προηγούμενος Ρωμαιοκαθολικός Πάπας έχει διατυπώσει την άποψη, ότι η ρωμαιοκαθολική έκφανση του Χριστιανισμού είναι ανώτερη από τις άλλες.

Οι Θεολόγοι του Ισλάμ πρεσβεύουν την άποψη, ότι η δική τους θρησκεία είναι ως νεότερη ανώτερη από τις άλλες “Μωσαϊκές” θρησκείες (Ιουδαϊσμός και Χριστιανισμός).
Ιεράρχες της Ορθοδοξίας θεωρούν την δική τους έκφανση του Χριστιανισμού ως ανώτερη από τον Ρωμαιοκαθολισμό και τον Προτεσταντισμό κλπ.

Αλλά μόνον η Ορθόδοξη Εκκλησία κατηγορούσε ακόμη το 1991 τους Προτεστάντες ως αιρετικούς. Ακριβώς έτσι το άκουσα στο ναό της γενέτειράς μου και κατόπιν ρώτησα τον ιερέα , γιατί μιλάει με τόσο ΜΙΣΟΣ (“Αγαπάτε αλλήλους” !!!). Η απάντησή του : Η Ιερά Σύνοδος το έγραψε έτσι.

Καθημερινή (2.10.16)

——————————————-

Το έχω ήδη αναφέρει πολλές φορές :

Ο Κονφουκιανικός Κύκλος Πολιτισμού δεν στηρίζεται στη Θρησκεία , ούτε πιστεύει σε μία συνέχεια του βίου μετά τον θάνατο. Είναι οι Κινέζοι, οι Κορεάτες, οι Βιετναμέζοι κλπ. δυστυχείς και καταθλιμένοι ;

Σε ό,τι αφορά τον Χριστιανισμό, σημειώνεται μία υποχώρηση στην κοινωνία τόσο , που άρχισαν να κλείνουν εκκλησίες. Ακόμη και ο ρώσος πατριάρχης έκανε το περασμένο έτος παράπονο που πρωτίστως πηγαίνουν στην Εκκλησία γριές και γέροι, ενώ ύστερα από τις κοσμοϊστορικές αλλαγές ήταν αυτές γεμάτες με νέους. Αυτό το έχω ήδη διαπιστώσει και στην πόλη όπου ζω.
Πέραν τούτου δεν τολμούν μερικοί χριστιανοί να εκφράσουν δημόσια την θρησκευτική τοποθέτησή του.

Κατά τα άλλα είναι η πίστη ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΑ προσωπική υπόθεση κάθε ανθρώπου.

Καθημερινή (30.10.16)

—————————————

Εχω στην Βιβλιοθήκη μου τα εξής Ευαγγέλια , τα οποία έχω συστηματικά μελετήσει :

1. Η Αγία Γραφή, Ιερά Γράμματα μεταφρασθέντα εκ των Θείων Αρχαιτύπων. Αυτό το είχε η γιαγιά μου επί δεκαετίες και το έχω κληρονομήσει. Πρόκειται και για οικογενειακό κειμήλιο.
2.Η Καινή Διαθήκη, Κείμενον ερμηνευτική απόδοσης υπό Κολιτσαρά, 1985. Μου το δώρησε  μία θεία μου (96 ετών).
3. Η Καινή Διαθήκη, Το πρωτότυπον κείμενον με νεοελληνικήν μετάφρασην, 1967.
4. Die Bibel, 1984.

5. Die Gute Nachricht, Das Neue Testament, 1980.
6.Martin Luther, Die ganze Heilige Schrift, Band 1, Band 2, 1545 (2008). Εν τω μεταξύ έχουν 72 Γλωσσολόγοι και Θεολόγοι επεξεργασθεί και εκσυγχρονίσει την λουθηρική μετάφραση, η οποια θα εκθοθεί το επόμενο έτος. Ακόμη και αθεϊστές την έχουν παραγγείλει.
7. Die Bibel, 1980.
8. Alfred Pfabigan, Die andere Bibel, Gottes verbotene Worte (Οι απαγορευμένες λέξεις του Θεού), 1991.
9.Das Evangelium nach Judas, 2007.
10. K.Ceming/J. Werlitz (καθολικοί Θεολόγοι του Πανεπιστημίου του Μανάχου !), Die verbotenen Evangelien (Τα απαγορευμένα Ευαγγέλια), Apokryfe Schriften, 2004.

Αυτονοήτως έχω στην Βιβλιοθήκη μου και τα ιερά βιβλία και άλλων Θρησκειών :

1. Των Eβραίων : Talmud, Kabala, Midrasch.

2. Το Κοράνιο.
3. Ολα τα  ιερά βουδιστκά  κείμενα (πολύ ανθρωπιστικά).
4. Τα σημαντικότερα κείμενα του Ινδουισμού (πολύ μυστικιστικά και δυσνόητα).
5. Ολα τα κείμενα του Κονφούκιου( στην ουσία Κοινωνιολογία, Θεωρία του κράτους και του Δικαίου).

Πολύ πραγματιστικά.

6. Τα λίαν ενδιαφέροντα κείμενα του Ζωροάστρη (Zarathustra). Πολύ φιλοσοφικά και ηθικά. Εχουν επηρεάσει τον Χριστιανισμό : παράδεισος, Φως κλπ.
7. Τα άκρως ενδιαφέροντα μανιχαϊστικά, κοπτικά και μανταϊστικά κείμενα της Γνώσης.

8. Πέραν τούτου ανεξαιρέτως  όλα τα ιερά κείμενα των αρχαίων θρησκειών (αιγυπτιακά, σουμερικά, ακκαδικά, βαβυλωνικά, χιττιτικά.

Είμαι πεπεισμένος , ό,τι η γνώση των ιερών βιβλίων των προαναφερθέντων Θρησκειών ανήκει στην παγκόσμια εγκυκλοπαιδική μόρφωση και πέραν τούτου είναι τελείως απαραίτητη για την κατανόηση άλλων κύκλων πολιτισμού.

Επίσης πρεσβεύω την άποψη, ότι ακόμη και για τους αθεϊστές θα ήταν ενδιαφέρον να μελετήσουν την Αγία Γραφή (Παλαιά και Καινή Διαθήκη ) των Χριστιανών .

Ας επισημάνουμε εκ νέου, ότι ο Ιουδαϊσμός και ο Χριστιανισμός ανήκουν ιστορικά στις βάσεις του Δυτικού Κύκλου Πολιτισμού (Δύση).

Καθημερινή (6.11.16)

———————————————————-

Σταυρός, αρχαιότατο και οικουμενικό σύμβολο

ΟΙ ειδικοί ιστορικοί έχουν προ δεκαετιών αποδείξει, ότι ο σταυρός ανήκει στα πιο οικουμενικά και πιο αρχαία σύμβολα της ανθρωπότητας. Π. χ. στην Κύπρο ήδη 2500 π.χ. , στην Ασσυρία, στην Αίγυπτο, στην Κίνα ακόμη και στο αρχαίο Μεχικό ( “Codex Fejervary-Mayer”).

ΠΗΓΕΣ (από την Βιβλιοθήκη μου) :
-Knaurs Lexikon der Symbole, v. Hans Biedermann, , ISBN 3-89996-252-4, München, 2004, S. 248-252.
-Lexikon der Symbole, v. Udo Becker, ISBN 3-89836-219-1, Köln, 1992, S.154-156.

Καθημερινή ( 6.3.16)

——————————————-

Με τον Σταυρό στο χέρι, Λύση προβλημάτων

Μόνο το σταυρό στο χέρι είναι παρωχημένη συνήθεια , αλλά ιδανική για τους καραμπινάτους τεμπέληδες, ανίκανους και γενικά για άτομα χωρίς ΔΥΝΑΜΙΚΟΤΗΤΑ, ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑ και ΑΝΤΟΧΗ. Και οι τρείς όροι είναι στο μέσο Ελληνα ακατανόητες.

Χαιρετίσματα από τον εξέχοντα ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΑ , όχι απλώς Φιλόσοφο Δημόκριτο (Θεωρία του Αντικατοπτρισμού, ήδη στην αρχαιότητα χωρίς θρησκευτικά δεσμά και εθνικιστικές αγκυλώσεις).

Καθημερινή (10.1.16)

———————————————————-

Διατί όχι η Μόσχα το νέο Κέντρο της Ορθοδοξίας ;

Ρεαλιστικά, γιατί η Καθολική Εκκλησία είναι άριστα οργανωμένη, ενώ η δική μας είναι διεθνώς σχεδόν χαοτική και χωρίς επιρροή. Είναι γεγονός, ότι ο δικός μας οικουμενικός Πατριάρχης παίζει μόνον έναν εικονικό ρόλο.

Είναι επίσης φαεινότερον του ηλίου , ότι η Ρωσσική Ορθόδοξη Εκκλησία είναι παγκοσμίως η μεγαλύτερη, ισχυρότερη και πιο πλούσια. Ας μεταφερθεί λοιπόν το κέντρο της Ορθοδοξίας στη Μόσχα (“Τρίτη Ρώμη”).

Εκεί να αποφασίζουν , ποιός θα είναι ο Οικουμενικός Πατριάρχης. Μπορεί να προέρχεται από κάθε ορθόδοξη χώρα, φυσικά όχι μόνον από την Ρωσία.Το Βήμα (23.2.16)

——————————————————–

Χριστιανισμός, Ισλάμ, Παράδοση

Η παράδοση του σημερινού Χριστιανισμού έχει μεν ιουδαϊκές ρίζες, αλλά αφορά πρωτίστως τα περελθόντα περίπου 1500 έτη.

Δέον όμως να λάβουμε υπ όψη , ότι ύστερα απο το σχίσμα μεταξύ του Ρωμαιοκαθολικισμού και της Ανατολικής Εκκλησίας (Ορθοδοξίας) το 1054 καθώς και μετά την εμφάνιση του Προτεσταντισμού τον 16ο αι. έχει βαθμιαία δημιουργηθεί μία ιδία που σημαίνει μία μεταλλαγμένη παράδοση.

Οι διαφορετικές παραδόσεις είναι η γενική βάση για την διαφορετική ΚΟΣΜΟΑΝΤΙΛΗΨΗ καθώς και για την διαφορετική ΕΙΚΟΝΑ του ΑΝΘΡΩΠΟΥ.

Οι τρεις χριστιανικές Κοσμοαντιλήψεις και οι Εικόνες του Ανθρώπου από το ένα μέρος και η Κοσμοαντίληψη καθώς και η Εικόνα του Ισλάμ από το άλλο μέρος είναι διαφορετικές μεν, αλλά μεταξύ της Ορθοδοξίας και του Ισλάμ σημειώνονται και κοινά χαρακτηριστικά στοιχεία.

Το Ισλάμ έχει μεταλλαχθεί σημαντικά τον 11 αι. στο Κάϊρο υπό την ολέθρια επιρροή του Θεολόγου και Φιλόσοφου Al Ghasali,.

Αλλά το Ισλάμ έχει παραλάβει καθοριστικά στοιχεία της Κοσμοαντίληψης και της Εικόνας του Ανθρώπου των αρχαίων ανατολίτικων πολιτισμών. Ιδέ εκτενέτερα στον Ιστότοπό μου τη μελέτη “Ισλαμική Τετραλογία”.Καθημερινή (31.2.16)

 

 

Πίστη Θρησκευτική, Ιερά Οχτολογία 1ο

Πίστη Θρησκευτική, Ιερά Οχτολογία, 1ο

( Διάλογος με Χ. Γιανναρά. σχόλιο-μελέτη στο άρθρο του “Αμφίστομη θρησκοληψία”, δημοσιευθέν στην Καθημερινή ( ηλεκτρονική έκδοση, 27. 4. 14 )

Αφετηρία της βασικής προσέγγισης στο θέμα είναι η μεγάλη διαφορά μεταξύ της γνώσης, από φιλοσοφική άποψη αφ ενός της επιστήμης και αφ ετέρου της πίστης. Η επιστήμη αφορά σύμφωνα με τον διεθνή consensus professorum et doctorum (ομοφωνία των καθηγητών και των δοκτόρων)
πρωτίστως την γνώση , η οποία στηρίζεται σε αιτιολόγηση σύμφωνα με τα αυστηρά κριτήρια της λογικής ή της εμπειρίας ( Ιδέ Enzyklopädie Philosohie und Wissenschaftstheorie, hrsg. von J. Mittelstraß, vier Bände, εδώ τομ. 4, Stuttgart/ Weimar, 2004, S.717/718). Ετσι αποτελεί η επιστημονική γνώση  συνώνυμο με την αλήθεια.

Σε σύγκριση με την γνώση αφορά η πίστη μόνον την γνώμη, σύμφωνα με τον Πλάτωνα την δοξα(σία), δηλαδή τελικά την πεποίθηση η οποία δεν απαιτεί αιτιολόγηση επί τη βάσει επιστημονικών κριτηρίων ούτε μέσω της εμπειρίας. Ακριβώς αυτό ισχύει και για την σχέση μεταξύ της θρησκευτικής πίστης και της επιστημονικής γνώσης.
Αλλά αυτο δεν αποκλείει την θεολογική γνώση, η οποία όμως στηρίζεται στην πίστη ως θρησκευτική πεποίθηση καθώς και στην »αναζήτηση και εμπειρική ψηλάφηση» (Χ. Γιανναράς, Καθημερινή, 27.4.14).
Τοιουτοτρόπως σημειώνεται μεταξύ της επιστημονικής γνώσης από το ένα μέρος και της θρησκευτικής πίστης από το άλλο μέρος συνδιασμένη συνήθως με υπερφυσικές και μεταβατικές πεποιθήσεις μία σφοδρή και βασική αντίφαση, η οποία δικαιολογεί το συμπέρασμα, ότι η πίστη ως επιστημονική γνώση είναι στην ουσία μία contradictio in adiecto (οξύμωρον ). Γίνεται λοιπόν κατανοητό, διατί οι προσπάθειες από την αρχική περίοδο του Χριστιανισμού έως σήμερα ( Απόστολος Παύλος, Φίλων Αλεξανδρεύς , Ειρηναίος, Κλήμης Αλεξανδρεύς και Οριγένης και αργότερα F.C. Baur , K. Hase, F.H. Jacobi, J.G. Haman, J.G. Herder, S. Kierkegaard, P.Tillich και άλλοι ) δεν έχουν στεφθεί με επιτυχία ( Ιδέ παραπάνω, τομ.1, S.783).

Ως μη ειδικός επί αυτού του επιστημονικού πεδίου θεωρώ τέτοιες επιτεύξεις , περισσότερο καταπληκτικές και από την μικροβιολογία και το διαδίκτυο με τα συναφή που αποτελούν χωρίς υπερβολή πραγματικά θαύματα. Η ραγδαία εξέλιξη των ευρωεπιστημών διαδραματίζεται με τέτοιον τρόπο και ρυθμό που είναι για τούς μη ειδικούς πολύ δύσκολο να καταλάβουν τελείως τα γραφόμενα των ειδικών. Ακόμη και η μικροβιολογία ειναι δυσκατανόητη.

Είναι λοιπόν αυτονόητο, ότι ακόμη και ένας στην έρευνα πεπειραμένος πανεπιστημιακός σε άλλους κλάδους μάλλον δεν είναι σε θέση να εκφέρει μίαν εμπεριστατωμένη γνώμη επί των νευρωεπιστημών. Αυτό ισχύει ιδιαιτέρως για τους εκπρόσωπους των φιλοσοφικών, πολιτικών, κοινωνικών,και νομικών επιστημών. Λοιπόν chacun a sa place : Ο καθείς στον κλάδο του, ειδάλλως υφίσταται ο μεγάλος κίνδυνος του τσαρλατανισμού, ένα πολύ γνωστό και διαδεδομένο φαινόμενο στην Ελλάδα. Αυτό
όμως δεν αποκλείει να προσπαθήσουμε να εφαρμόσουμε κάπως την γενική μεθοδολογία ,π.χ. σχετικά με τις νευρωεπιστήμες την συστημική ίσως και την διαλεκτική μέθοδο.

Αλλά πιό καθοριστικές είναι οι διαπιστώσεις των νευρωεπιστημών, σύμφωνα με τις οποίες ο ανθρώπινος εγκέφαλος εμπεριέχει 100 δισεκατομύρια νευρικά κύτταρα (νευρώνες) και κάθε κύτταρο μπορεί να εξελίξει έως 20 χιλιάδες δενδρίτες. Στην άκρη των δενδριτών εστιάζονται τα προσυναπτικά στοιχεία και οι συνάψεις. Μέσω των ενδογενών φυσικών ουσιών ( νευρωδιαβιβαστές ) μεταδίδονται τα σήματα μεταξύ των νευρωνίων (Ιδέ M. MacDonald, Your Brain : The Missing Manuel, by O Reilly Media, Inc., 2008 ).

Ιδιαιτέρως οι νευρωεπιστήμονες V. Ramachandrian (Univessity of California in San Diego), W. Calvin / G. Ojemann (University of Washington) και A. Newberg (University of Pennsylvania in Philadelphia ) έχουν ύστερα από πολυάριθμα πειράματα αποδείξει, ότι η θρησκευτική πεποιθηση και γενικά η πίστη εστιάζεται στα νευρικά κύτταρα και έτσι είναι γενετικά προγραμματισμένη ήδη από την εμφάνιση του homo sapiens sapiens. Οι επιστήμονες έχουν διαπιστώσει, ότι σε όλες τις θρησκείες είναι γνωστή μία ιδιαίτερη κατάσταση στη συνείδηση του ανθρώπου, η οποία έγκειται σε ένα ισχυρό αίσθημα της υπέρβασης και της σύσμειξης με το “θείον”. Με αυτόν τον τρόπο εξαφανίζονται για ένα μικρό χρονικό διάστημα τα σύνορα μεταξύ της φυσικής πραγματικότητας και της υπερφυσικής κατάστασης, της υπερβατικής «πραγματικότητας» ενός συγκεκριμενου ανθρώπου.

Εως αυτές τις όντως συγκλονιστικές ανακαλύψεις έχει φιλοσοφικά θεωρηθεί η θρησκεία υπό την ιδιότητα ένός κοινωνικοπολιτισμικού φαινομένου γενικά ως κατασκεύασμα του ανθρωπίνου νου. Αμέσως άσκησε ο επίσκοπος Elio Sgreccia, ειδικός του Βατικανού για βιοεθικά ζητήματα αντιπαράθεση υπογραμμίζοντας, ότι ο εστιασμός της πίστης στον Θεό αποκλειστικά στον ανθρώπινο εγκέφαλο αποτελεί μία «εσφαλμένη υλιστική θέαση της ανθρώπινης ύπαρξης» (ιδέ την ανάλογη επιστημονική πληροφορία εκ μέρους του U. Kraft, in: Zeitschrift Gehirn und Geist ,Dossier : ND 1/2006, Goethe Institut).

Είναι εντυπωσιακό, ότι στην Columbia University υπάρχει ένα «Κέντρο για την μελέτη της επιστήμης και της θρησκείας», το οποίο εκδίδει το περίφημο Journal of o Consciousness Studies . Πέραν τούτου διατυπώνει ο ήδη αναφερθής καθηγητής Andrew Newberg από την Pennsylvania Universtity την εξής άποψη: α ) Η δικτύωση του εγκεφάλου έχει δημιουργήσει τον θεό. β) To „θρησκευτικό κύκλωμα νευρωνίων « προκαλεί στον ανθρώπινο εγκέφαλο κατά την διάρκεια θρησκευτικών τελετών ακόμη και σε άθεους θρησκευτικές δραστηριότητες”.

Πιό συγκεκριμένοι είναι οι επιστήμονες Richard Dawkins, Daniel Dennett und Christopher Hitchens , οι οποίοι έχουν μέσω πολυαρίθμων πειραμάτων διαπιστώσει τα ακόλουθα συγκλονιστικά :Τα πάντα, μεταξύ άλλων η νόηση και η πίστη πηγάζουν από την κίνηση των ατόμων της ύλης και από τα γονίδια. Αλλά η συμπεριφορά τους καθορίζεται από τις ΧΕΙΜΙΚΕΣ ουσίες του εγκεφάλου. Εκεί δημιουργούν οι νευρώνες σταδιακά υπό το νόημα της εξέλιξης την συνείδη. Σημαντικό ρόλο παίζουν οι «ΠΡΟΥΠΑΡΧΟΥΣΕΣ εγκεφαλικές προδιαγραφές της εξέλιξης» . Και αυτοί επισημαίνουν, ότι οι άνθρωποι παράγουν τις θρησκευτικές πεποιθήσεις στον εγκέφαλό τους.
Εδώ πρόκειται για ερευνητές στο πεδίο των νευρωεπιστημών. Εχουν μεταξύ άλλων
διαπιστώσει, πως αρκεί μία ηλεκτρομαγνητική διέγερση από ένα ειδικό κράνος σε ορισμένα σημεία του εγκεφάλου για να έχουν οι εθελοντές των πειραμάτων μυστικιστικές και πνευματικές εμπειρίες, όπως είναι η συνομιλία καθώς και η
συνένωση με τον θεό. Σχεδόν τα ίδια έχουν διαπιστώσει και οι Γερμανοί νευρωεπιστήμονες Wolf Singer (όλα στο μυαλό στηρίζονται στα νευρώνια) και Michael Blume (Θρησκειολόγος, εκπρόσωπος της νέας επιστήμης ΝΕΥΡΩΘΡΗΣΚΕΙΟΛΟΓΙΑ, Universtät Heidelberg ) : Η πίστη έχει βιολογικές ρίζες. Αυτό το διατυπώνει ένας θεολόγος φυσικά της νέας γενεάς !

Εν τω μεταξύ έχει στις ΗΠΑ ήδη εισαχθεί η νέα επιστήμη ΝΕΥΡΟΦΙΛΟΣΟΦΙΑ. Χαιρετίσματα στους παλιοημερολογίτες μαρξιστές, εκπροσώπους του πρωτόγονου μαρξισμού, οι οποίοι λόγω ιδεολογικού δογματισμού νοητικά δεν είναι σε θέση να κατανοήσουν, τί συμβαίνει σήμερα στον απέραντο και συναρπαστικό κόσμο των
νευρωεπιστημών, οι οποίες στο σύνολό τους ασκούν επιρροή σχεδόν σε όλες τις επιστήμες τόσο που τα πανεπιστημικά εγχειρίδια πολλών επιστημών οπωσδήποτε θα ξαναγραφούν.

Επί τη βάσει της πίστης ως καθοριστικό συστατικό στοιχείο της υπόστασής του κατέχει κάθε άνθρωπος το αποκλειστικό δικαίωμα της επιλογής της συγκεκριμένης πίστης : παγανιστής, ειδωλολάτρης , πολυθεϊστής, μονοθεϊστής, πανθεϊστής ή κάτι άλλο. Σημειώνεται και μία διεστραμμένη έκφανση της πίστης στις αντικαταστατικές θρησκείες ( Ersatzreligion ) όπως π.χ. στον ιταλικό φασισμό, τον γερμανικό εθνικοσοσιαλισμό και στον σοβιετικό σταλινισμό ( ίσως και στον ελληνικό νεοσταλινισμό ) καθώς και στους αντίστοιχους «μεσσίες» Μουσολίνι, Χίτλερ και Στάλιν.

Επειδή η πίστη είναι κάτι το ανθρώπινο, δεν έχουν επιτυχίες οι επίμονες προσπάθειες αντιθεϊστών, συνήθως δικτατόρων, όπως του μεγάλου εγκληματία και ημιπολιτισμένου Στάλιν η του φανατικού και διεστραμμένου Πολ Ποτ στην Καμπότση να εκριζώσουν από τις ψυχές των ανθρώπων την πίστη.

Αξιολόγηση και διατύπωση ιδίας γνώμης

Αφετηρία και βάση της διατύπωσης μίας ιδίας άποψης είναι η θεώρηση  του ανθρώπου ως genus humanum ( ανθρώπινο είδος ) με τα συστατικά του στοιχεία, τα οποία λογω χώρου αναφέρονται χωρίς παραπομπές στις πηγές, αλλά οι επιστημονικά καταρτισμένοι τις γνωρίζουν καλά. Σύμφωνα με τα επιστημονικά δεδομένα αναδεικνύει ο άνθρωπος τις εξής βασικές εκφάνσεις :

α ) Ο άνθρωπος είναι πρωτίστως ένα βιοψυχολογικό όν. Αν και αυτό είναι αυτονόητο, έχει ο μαρξισμός στις πρώην «σοσιαλιστικές» χώρες έως τα τέλη των 70χρονων απορρίψει αυτήν την ανθρώπινη ιδιότητα με τα ακόλουθα επιχειρήματα :
(1) Η εγκληματικότητα των ανθρώπων στον καπιταλισμό έχει αποκλειστικά κοινωνικές
ρίζες. Επειδή όμως και στον »σοσιαλισμό» έχει διαπιστωθεί εγκληματικότητα και όχι λίγη
, αναγκάσθηκε το κράτος να ανακηρύξει όλα τα στοιχεία περί της εγκληματικότητας σε
κρατικά μυστικά !
(2) Οι πόλεμοι έχουν ως κύρια αιτία επίσης αποκλειστικά τον καπιταλισμό, αλλά στην πραγματικότητα έχουν γίνει πόλεμοι και μεταξύ
σοσιαλιστικών χωρών ( π.χ. μεταξύ Κίνας και Βιετνάμ και σφοδρές μάχες στα σύνορα μεταξύ της τότε Σοβιετικής Ενωσης και Κίνας κοντα στον ποταμό Αμούρ). Αφάνταστη υποκρισία σε ανώτατο κρατικό επίπεδο, αν και δήθεν είχαν το απόλυτο μονοπώλιο για την απόλυτη αλήθεια και την ηθική.
Οι νευρώνες ανήκουν μέσω του εγκεφάλου σε αυτήν την έκφανση και αποτελούν στο σύνολό τους ένα οντολογικό σύστημα μέσω των τρισεκατομμυρίων συνάψεων μεγίστης κινητικότητας . Ο εγκέφαλος στο σύνολό του είναι αυτονοήτως το πιό σύνθετο, πολύπλοκο και τέλειο δημιούργημα της αώνιας ενέργειας ή δύναμης, στην οποία στηρίζονται το σύμπαν καθώς και ο άνθρωπος.
Στον εγκέφαλο του άνθρώπου και όχι σε άλλο όργανο του ανθρωπίνου σώματος γεννιούνται τόσο η λογική σκέψη , όσο και τα αισθήματα μεταξύ αυτών και η πίστη. Αλλά η πίστη ως προϊόν του ανθρώπινου εγκεφάλου υπόκειται επιρροών κοινωνικού, πολιτικού, και πολιτισμικού χαρακτήρα.

β ) Ο άνθρωπος είναι ένα κοινωνικόν ον, μεταξύ του οποίου και της κοινωνίας υφίσταται μία διαλεκτική αλληλοεπίδραση. Ο μαρξισμός αναγνωρίζει αυτήν την έκφανση ως την πρυτανεύουσα και υπογραμμίζει εντόνως και μονόπλευρα την οικονομική διάσταση.

γ ) Ο άνθρωπος είναι πολιτικόν όν, μεταξύ του οποίου υπό την ιδιότητα του ατόμου και του πολίτου από το ένα μέρος και του κράτους από το άλλο μέρος σημειώνεται τουλάχιστον θεωρητικά επίσης μία διαλεκτική αλληλουχία. Ο Νεοέλληνας είναι ένα όν υπερπολιτικόν.

δ ) Ο άνθρωπος είναι ένα πολιτισμικό ον που σημαίνει ότι στην ζωή του ανήκει ως κάτι το τελείως απαραίτητο και η κουλτούρα.

Οι προαναφερθείσες εκφάνσεις του ανθρώπου αποτελούν υπό τον φακό της συστημικής θεωρίας ένα γνωσιολογικό σύστημα, του οποίου τα στοιχεία είναι μεταξύ τους στενότατα συνδεδεμένα ( το καθένα με όλα τα άλλα ). Τοιουτοτρόπως δημιουργείται μία ποιοτικά ανώτερη οντότητα και αναπτύσει μία μεγάλη δυναμικότητα που σημαίνει ότι σταδιακά στο χρόνο διαδραματίζονται μεταλλάξεις, οι οποίες ανταποκρίνονται σε μίαν ιδιαίτερη μορφή του εξελικτικού νόμου. Αυτό σημαίνει συγκεκριμένα, ότι ο εγκέφαλος του ανθρώπου με τους 100 δισεκατομμύρια Νευρώνες και τα δύο τρισεκατομμύρια συνάψεις στο σύνολο του ως κεντρικό όργανο του ανθρώπου υπό την ιδιότητα του βιοψυχολογικού οντος
διατηρεί αενάως δυναμικές αλληλοσχέσεις με τις άλλες εκφάνσεις του ανθρώπου.

Aλλες εκφράσεις όπως homo oeconomicus ( οικονομικός άνθρωπος : ο άνθρωπος που σκέπτεται πρωτίστως την οικονομία), homo consumens (  ο άνθρωπος που σκέπτεται ιδιαιτέρως την κατανάλωση όπως π.χ. ο πρωτογονικός καταναλωτισμός ) και homo violens ( ο βιαιοπραγής άνθρωπος) είναι μάλλον δημοσιογραφικές, το πολύ κοινωνιολογικές, αλλά δεν έχουν ακόμη την ποιότητα επιστημονικών όρων (termini  scientifici).

Δημοσιευθέν στην Καθημερινή (27.4.14)

Πίστη και Θρησκεία, Αντιπαράθεση με Κ. Θεοδωρόπουλο

«Πάντων μέτρον άριστον» ( Φωκυλίδης ), Περί της θρησκείας

Μία άποψη χωρίς λογικά επιχειρήματα είναι στην κυριολεξία άστοχη και όταν επαναλαμβάνεται σχεδόν με πείσμα, μπορεί να εξελιχθεί βαθμιαία σε ένα λίαν ενοχλητικό, ίσως και σε εξοργιστικό φαινόμενο.
Εχω προ τριών εβδομάδων προαναγγείλει μία μελέτη περί του μεσολαβητικού ρόλου του Βυζαντίου μεταξύ του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού και της Δύσης παρεμπιπτόντως και σαν αντιπαράθεση με την παραπάνω γνώμη του συσχολιαστή Α. Κωνσταντινίδη. Προ δύο εβδομάδων έχει αυτή δημοσιευθεί σαν σχόλιο κάτω από το προηγούμενο άρθρο του κ. Γιανναρά «Μνήμες για χρήση προεκλογική».
Και όμως αυτός συνεχίζει ακάθεκτος τις επιθέσεις του κατά της θρησκείας. Λοιπόν απαντώ για δεύτερη φορά κάπως διαφορετικά μεν, αλλά όπως πάντα πολιτισμένα-υπάρχει λόγος να το υπογραμμίσω αυτό ύστερα από τις παράξενες αντιπαραθέσεις με κάποιον αυτοκληθέντα εθναμύντορα , φθηνό πατριδοκάπηλο και αδαή θρησκοκάπηλο. Διερωτώμαι, γιατί δεν απαντά αυτός στον κ. Α. Κωσταντινίδη ( Κ.), με σκοπό να υπερασπισθεί την Ορθόδοξη Εκκλησία-, νηφάλια και κάπως συστηματικά.

1. Ο Κ. συκοφαντεί την «χριστιανική θρησκεία σαν κακοδαιμονία» που σημαίνει σαν πηγή όλων των εγγενών διαχρονικών παθογενειών. Το ισχυρίζεται αυτό χωρίς έως τώρα να αποδείξει απολύτως τίποτε. Κάτι τέτοιο δεν ανταποκρίνεται όμως στον ακαδημαϊκό του τίτλο, τον οποίο έχω αποκτήσει ακριβώς προ 50 (πενήντα) ετών. Φυσικά δεν είναι ο μόνος μου τίτλος.
Από αυτήν την ακατανόητη άποψη απορρέουν μερικά συμπεράσματα. Αναφέρω μόνον δύο :

α) Ριζικός διαχωρισμός κράτους και Εκκλησίας. Θα επιτύχουμε κατόπιν εν μία νυκτί την επίλυση όλων των υπαρχόντων προβλημάτων ;

β) Λογικά θα έπρεπε να ισχύει η αντίληψή του για όλες τις εκφάνσεις της χριστιανικής θρησκείας καθώς και για τις άλλες παγκόσμιες θρησκείες. Αποτελούν οι προτεστάντες με την αναγνώριση του ατόμου , του πολίτη ,της κριτικής σκέψης, με την εξέλιξη των υψηλών τεχνολογιών και τους πολυάριθμους νομπελίστες ένα ποίμνιο χωρίς αυτοπεποίθηση και συνείδηση ; Ασφαλώς όχι.
Είναι ανεξαιρέτως όλοι οι καθολικοί ανά τον κόσμο , π.χ. στην Ιταλία, στην Ισπανία, στην Πορτογαλλία, στην Γαλλία ,στην Πολωνία, στην Ιρλανδία και στις ΗΠΑ με την εμπέδωση της αντίληψης περί του ατόμου ( Θωμάς Ακινάτης ) και με τους επίσης πολυάριθμους νομπελίστες ένα ποίμνιο ; Αυτό δεν ισχύει σήμερα ούτε στις λατινικές χώρες , αλλά σημειώνονται σχεδόν αυτονοήτως και θρησκόληπτοι κλπ.
Στον Ιουδαϊσμό και στον Βουδδισμό δεν μπορούμε να διαπιστώσουμε το φαινόμενο του θρησκευτικού ποιμνίου. Στον Ινδουισμό ή στον και στον Μωμεθανισμό προέχει όντως το ποίμνιο. Δηλαδή πρέπει να εφαρμόσουμε τον κανόνα της διαφοροποίησης.

2. Εχουμε την δικαιολογημένη εντύπωση , ότι ο Κ. δεν έχει ουδόλως ασχοληθεί με το λίαν ενδιαφέρον και ταυτόχρονα σημαντικότατο θέμα της πίστης και θρησκείας.
Αλλο πίστη και άλλο επιστήμη. Κάπως έτσι το έχει διατυπώσει ο ρωμαιοκαθολικός Πάπας προ μερικών ετών ύστερα από σφοδρότατες αντιπαραθέσεις με τους μεγαλύτερους αθεϊστές του παρόντος, άγγλους πανεπιστημιακούς. Με αυτόν τον τρόπο έχουν τερματισθεί οι διενέξεις μεταξύ τους.
Ο κύριος λόγος για την τερμάτωση των σφοδρών αντιπαραθέσεων ήταν η συγκλονιστική διαπίστωση αμερικανών νεβρωνιοεπιστημόνων, ότι η πίστη αποτελεί συστατικό στοιχείο του ανθρώπου, εστιάζεται μέσα στα νευρώνια του εγκεφάλου του χωρίς φυσικά να προσπαθήσουν να κάνουν ιδεολογικές ή θεολογικές ερμηνείες, όπως ο Πάπας, ο οποίος θεώρησε αυτό το επιστημονικό επίτευγμα ως επιβεβαίωση του Ρωμαιοκαθολικισμού. Οι επιστήμονες δεν το θεώρησαν αναγκαίο να ασχοληθούν με το θέμα, εάν υπάρχει θεός και ποιά θρησκεία είναι η πιό σωστή.
Ουσία του επιστημονικού επιτεύγματος : Ο καθένας μπορεί να πιστεύει σε ό,τι θέλει, π.χ. στη φύση (παγανιστής), σε είδωλα, σε ανθρώπους, σε ιδεολογίες, σε αγίους, στον χριστιανισμό, στο Ισλάμ κλπ. ή να είναι πανθεϊστής. Ο καθένας έχει το «ανθρώπινο δικαίωμα της ελευθερίας της θρησκείας και της πίστης» (διενείς συμβάσεις περί των ανθρωπίνων δικαιωμάτων).

Στην ιστορία του πολιτισμού και της κουλτούρας ήταν κατ αρχάς ο σαμάνος ιερέας, μάγος, ιατρός και «επιστήμονας» . Στους πρώτους ανώτερους πολιτισμούς (Μέση Ανατολή ) ήταν ο ιερέας ταυτόχρονα ιατρός και επιστήμονας. Στο Βυζάντιο και στην μεταρωμαϊκή Ευρώπη ήταν κατ αρχάς οι φιλόσοφοι ταυτόχρονα και θεολόγοι. Στην Ευρώπη έχουν εμπεδωθεί στο Μεσαίωνα τα πρώτα σχολεία στα μοναστήρια. Επίσηs εκεί έχουν δημιουργηθεί οι πρώτες ανώτερες σχολές, οι οποίες έχουν εξελιχθεί τον 12οαι. σε πανεπιστήμιο ( Universitas Litterarum ). Περί αυτού προετοιμάζεται μία μελέτη.

Είναι ζήτημα πολιτισμού και παιδείας, ότι αυτοί που έχουν άλλη πίστη ή είναι αθεϊστές η πολυθεϊστές ή πανθεϊστές να σέβονται την θρησκευτική επιλογή των συνανθρώπων τους.
Όταν όμως κανείς εκουσίως προσβάλλει τα θρησκευτικά συναισθήματα των συνανθρώπων του, έχει πολιτισμικά, ψυχολογικά και άλλα προβλήματα.
Οι κανόνες της πολιτισμένης συμπεριφοράς ισχύουν όμως και για τους πιστούς. Είναι π.χ. ακατανόητο, αυτοί να λοιδωρούν και να υβρίζουν σοβαρούς επιστήμονες, οι οποίοι διαπιστώνουν κάτι το μη ευχάριστο για την θρησκεία.
Επίσης αποτελεί μεγάλη υπερβολή ο τρόπος με τον οποίο αντιδρούν χιλιάδες μωαμεθανοί στην δυσφήμιση του Μωάμεθ. Στην διάρκεια των τελείως ανορθολογικών και φανατικών διαδηλώσεων στις ισλαμικές χώρες έχασαν χιλιάδες άνθρωποι την ζωή τους. Αλλά δεν είναι η πρώτη φορά που η θρησκεία γίνεται εργαλείο πολιτικών.

3. Ο Κ. αναφέρει επανειλλημμένως τις «Εβραιο-Βυζαντινές γραφές», οι οποίες ισχύουν ακόμη και δήθεν αυτές είναι η κυρία αιτία για τα πολυάριθμα προβλήματα των Ελλήνων ή παρεμποδίζουν την πρόοδο στην Ελλάδα.

Η προσέγγιση του Κ. στις πηγές της χριστιανικής θρησκείας είναι μη ιστορική που εδώ σημαίνει ότι δεν ειναι δυνατόν ύστερα από δύο χιλιάδες χρόνια να απορρίπτει κανείς σφοδρά και σχεδόν τυφλά και να συκοφαντεί ένα κοσμοϊστορικό γεγονός, το οποίο έχει δημιουργήσει ολόκληρον πολιτισμό και μία νέα κουλτούρα. Ας υπενθυμίσουμε, ότι έχουν δημιουργηθεί συγκλονιστικά έργα της φιλοσοφίας , της θεολογίας, της λογοτεχνίας, της μουσικής , της ζωγραφικής κλπ. επί τη βάσει της χριστιανικής θρησκείας και συγκεκριμένα με θέματα από την Παλαιά και την Καινή Διαθήκη. Πέραν τούτου ήταν ήδη προ 2200ετών γνωστό ότι το φώς προέρχεται από την Ανατολή ( „ex oriente lux“ ).

Η Αγία Γραφή είναι παγκοσμίως γνωστή ως Βιβλίο των βιβλίων, γιατί εκτός από την πίστη εμπεριέχει μέγιστο πολιτισμό, έναν τεράστιο πλούτο γνώσεων και ηθικές αρχές. Σε ένα βιβλίο είναι συγκεντρωμένες οι πολύτιμες γνώσεις των υψηλών πολιτισμών της Μέσης Ανατολής.
Υστερα από την υπεράσπιση της υφηγεσίας μου το 1975 άρχισα να ασχολούμαι συστηματικά και συγκριτικά με την Αγία Γραφή , αλλά και με τα άγια βιβλία όλων των μεγάλων θρησκειών. Αποτέλεσμα : Η Αγία Γραφή είναι ασύγκριτη. Και όμως πρέπει να κάνουμε διαχωρισμό μεταξύ των αρχών της θρησκείας και της εργαλειοποίησής της από τους εκάστοτε πολιτικούς. Ακόμη και ο διαχωρισμός μεταξύ της θρησκείας και του εκκλησιαστικού οργανισμού είναι σκόπιμος και απαραίτητος.

4. Στην ελληνική παιδεία έχει λάβει ήδη στα μέσα του 19ουαι. χώραν ένας εξιδανικισμός του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού, κάτι που διαρκεί έως σήμερα ακόμη και στην εδώ σελίδα, σαν να ήταν οι αρχαίοι ημών όχι μόνον μεγάλα πνεύματα (αναμφισβήτητο) , αλλά και άγιες μορφές.

Συνήθως δεν λαμβάνουμε υπ όψη και τις αρνητικές πλευρές, όπως τις αιώνιες φιλονικίες, τους όχι και τόσο πολιτισμένους εμφυλίους πολέμους , την υποδεέστερη θέση της γυναίκας στην κοινωνία και πρωτίστως την δουλεία.
Ακριβώς η πλατειά διαδεδομένη δουλεία έδωσε την ονομασία σε ένα κοινωνικό σύστημα και δη στο δουλοκτητικό. Στους περισσότερους Νεοέλληνες δεν είναι γνωστό , ότι ενώ οι ανατολικοί λαοί ήξεραν ήδη την δουλεία μεν , αλλά αυτή ήταν πρωτίστως οικιακή, ήταν αυτή στην Ελλάδα μαζική. Ας υπενθυμίσουμε, ότι σύμφωνα με την άποψη του μεγαλύτερου φιλόσοφου της ανθρωπότητας, του Αριστοτέλη, ήταν ο δούλος μόνον ένα πράγμα, ένα εργαλείο. Επίσης ξεχνούμε, ότι οι δούλοι ήταν συνέλληνες αιχμάλωτοι πολέμου ! Επομένως θα ήταν προτιμότερο , να αξιολογούμε τους αρχαίους ημών ποιό ρεαλιστικά.

Ιδε εδώ στο Μπλογγ τα άρθρα και τις μελέτες :
«Το Βυζάντιο μεταξύ του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού και της Δύσης», «Φιλοσοφία και Μεταφυσική, Διάλογος με Χρήστο Γιανναρά», «Επιστήμη vs Μυστικισμού, Διάλογος με Χρήστο Γιανναρά», «Ισλαμική Τριλογία». «Κονφουκιανική Τετραλογία», «Αγάπη προς Αλλήλους, Ελληνες Στωικοί, Χριστιανισμός, Κινέζοι Φιλόσοφοι», «Ορθόδοξη Εκκλησία και Διαφωτισμός», «Γενική και εγκυκλοπαιδική Μόρφωση, Παιδεία, Παγκοσμιοποίηση».