Πανθεϊστές, Αρχαίοι Φιλόσοφοι

Αρχαίοι Πανθεϊστές

Οι περισσότεροι φιλόσοφοι προ του Σωκράτη ακόμη και σε περιπτώση που
μιλούσαν για Θεό ή και σπάνια για Θεούς , εννοούσαν μάλλον το Θεϊκόν ή Θείον
(lat. Divinum) ως κάτι το αφηρημένο και αιώνιο, χωρίς αρχή και τέλος και ως αιτία όλων των υπαρχόντων ( Θαλής, Αναξίμανδρος, και Πυθαγόρας ).

Ο Αναξίμανδρος έχει πέραν τούτου 2400 χρόνια προ του Δαρβίνου
διατυπώσει το εξής συγκλονιστικό : «Εξ αλλοειδών ξώων ο άνθρωπος εγεννήθη» (Αναξιμάνδρου, Απόσπ. 12, 10, Diels ). Αυτό εκφράζει υλιστική
κοαμοαντίληψη par excellence.

Ο Ξενοφάνης ήταν ο πρώτος φιλόσοφος,
ο οποίος εστράφει κατά των ανθρωπομόρφων θεών και διετύπωσε στην εποχή
της ειδωλολατρείας την ενδιαφέρουσα άποψη, ότι υπάρχει μόνον ένας μη
αθρωπόμορφος θεός, ο οποίος εκτός τούτου είναι ακίνητος.

Με χαρίεντα τρόπο έχει λοιδορήσει τους πολυθεϊστές : «Για τους Αιθίοπες
είναι οι θεοί τους μελαψοί και με μικρές μύτες , για τους Θράκες είναι οι δικοί τους γαλανομάτες και ξανθοκόκκινοι» ( Clemens Alex., Strom.VII
22, 1=DK 21 B 16 ) και το διεθνώς πασίγνωστο : Εάν τα βόδια και τα άλογα
είχαν χέρια για να ζωγραφίσουν και να δημιουργήσουν έργα, τότε θα
ζωγράφιζαν τους θεούς και θα κατασκεύαζαν αγάλματα των θεών κατά την
ίδια τους μορφή, τα άλογα άλογα και τα βόδια επίσης βόδια (ελεύθερη
μετάφραση), (Clemens Alex. Strom. V 109, 3=DK 21 B 15 ).

Aπό αυτά
απορρέει το συμπερασμα ότι ο Ξενοφάνης μπορεί να χαρακτηρισθεί μάλλον ως
μονοθεϊστής.

Ο Αναξιμένης θεωρούσε πανθεϊστικά τον αέρα ως απαρχή των πάντων : «Από αυτόν προέρχεται, αυτό που γίνεται, αυτό που είναι
και αυτό που θα γίνει, επίσης οι θεοί και το θεϊκό» ( Hippolytos ,Ref. 1 7 1 = DK 13 A ). Ο Εμπεδοκλής, ο Αναξάγορας και ο Ηράκλειτος έχουν
προσδιορίσει το θεϊκόν τελικά ως λόγο ή ως σοφία. Οι ειδικοί φιλόσοφοι ( Ιδέ Lexikon der Alten Welt, hrsg. von Carl Andresen et alt., Band 2,
Düsseldorf 2001, S.1263 και H. Seidel, Von Thales bis Platon, Berlin 1980, S. 72) ερμηνεύουν τον Ηράκλειτο υπό το πνεύμα του πανθεϊσμού.

Αυτή η αξιολόγηση βασίζεται πρωτίστως στην άποψή του, ότι στην ουσία η αρχή
της μεταλλαγής με σύμβολο το πυρ είναι ο φυσικός νόμος του σύμπαντος και εκτός τούτου ότι «ο θεός είναι : ημέρα νύχτα, χειμώνας καλοκαίρι,
πόλεμος ειρήνη…» (Iππόλυτος, Ref. IX 10,8 = DK 22 B 103) .

Εχουμε διαπιστώσει, ότι ο μεγάλος υλιστής φιλόσοφος Δημόκριτος και ο ποιητής
Πίνδαρος είχαν παρόμοιες πανθεϊστικές αντιλήψεις. Ο Δημόκριτος ονόμαζε
π.χ. το πνεύμα υπό την μορφή του πυρός ως θεό (Aetios, 1, 7, 16 ) και ο Πίνδαρος είπε « Τί είναι ο Θεός ; Ο,τι είναι το παν» ( Πινδάρου, Απόσπ.
129, Bowra). Πανθεϊστικές τάσεις διαπιστώνουμε και στον Ξενοφώντα : « Το θείον ότι τοσούτον και τοιούτόν εστίν ώσθ άμα πάντα οράν και πάντα
ακούειν και πανταχού παρείναι και άμα πάντων επιμελείσθαι» ( Ξενοφώντα,
Απομν. Α, ΙV, 18, « Το θεϊκον είναι τόσο μεγάλο και τέτοια είναι η δύναμή του, ώστε συγχρόνως τα πάντα βλέπει, τα πάντα ακούει, παντού
είναι παρών και συγχρόνως φροντίζει για όλα» ).

Είναι εντυπωσιακό που ο Δημόκριτος ήταν στην ιστορία της φιλοσοφίας ο πρώτος , ο οποίος
σκεπτόμενος σύμφωνα με την αιτιολογική αρχή έχει επισημάνει, ότι οι πρώτοι άνθρωποι δεν ηταν σε θέση να καταλάβουν, ποιά ήταν η αιτία για τα
επικίνδυνα φυσικά φαινόμενα, όπως τις αστραπές και τις εκλείψεις του ηλίου και έχοντας μεγάλο φόβο πίστεψαν ότι η κινητήρια δύναμη για όλα
αυτά ήταν θεϊκά όντα (Sextus Empiricus, Gegen die Wissenschaftler 9, 24 ).

Αυτή η άποψη έχει επικρατήσει και διδάσκεται ακόμη στα πανεπιστήμια, αλλά όπως φαίνεται, αν και σωστή δεν είναι μόνη της επαρκής.
Πάλι νευρωεπιστήμονες έχουν αποδείξει, ότι στους νευρώνες εστιάζεται και το αίσθημα της ευγνωμοσύνης για την ύπαρξη του ανθρώπου
και τις ωραιότητες της φύσης έναντι κάποιας ανώτερης δύναμης έξωθεν της ανθρώπινης ύπαρξης που έχει ονομασθεί κατ αρχάς θεά και ύστερα από πολλλές χιλιετηρίδες θεός.
Το “Θείον” είναι σε διαδικασία χιλιάδων αιώνων ΑΥΤΟΔΗΜΙΟΥΡΓΗΤΟ και είναι διάχυτο σε όλη την ύπαρξη (σύμπαν, γή, άνθρωπος, ζώα κτλ.).

Σύγχρονος ΠΑΝΘΕΙΣΤΗΣ

Καθημερινή (27.4.16)

Γιανναράς Χρήστος, Σύντομη Αντιπαράθεση με τις Συγκεκριμένες Θέσεις του

 

Σύντομη αντιπαράθεση με τις γνωστές και βασικές θέσεις του κ. Γιανναρά επί τη βάσει της Ιστορίας, της Πολιτολογίας, της Εθνικής Οικονομίας και της Κοινωνιολογίας

1.Ο Διεθνισμός αφορά την αλληλεγγύη μεταξύ της εργατικής τάξης διαφορετικών εθνών.

2. Η Διεθνοποίηση υπήρχε ήδη στα τέλη του 19ου αι. με δύο εκφάνσεις :

α) Κατ αρχάς στενή συνεργασία μεταξύ επιχειρήσεων διαφορετικών εθνών και βαθμιαία δημιουργία μερικών διεθνών επιχειρήσεων (διεθνές καφάλαιο) .
β) Εμπέδωση διεθνών διακρατικών οργανισμών (Τηλεπικοινωνία κτλ.)

3. Η Ιδιαιτερότητα είναι πρωτίστως πολιτισμική και δεν «εξαφανίζεται» μέσω της παγκοσμιοποίησης.
Οι Κινέζοι, οι Ιάπωνες, οι Ινδοί κτλ. συμμετέχουν στην παγκοσμιοποίηση χωρίς να
απωλέσουν την πολιτισμική ιδιαιτερότητά τους.

4. Ηθική της Αριστεράς» και Ανθρωπισμός :

α) Κατάργηση της εκμετάλλευσης του ανθρώπου από (άλλον) άνθρωπο.
β) Απόλυτη κοινωνική ισότητα και απόλυτη δικαιοσύνη. Πρόκειται για ουτοπίες.

5. Η «ηθική» του καπιταλισμού έχει κάποια σημασία μόνον σε στενό συνδυασμό με το αστικό κράτος, τα βασικά ανθρώπινα δικαιώματα και με τις βασικές ελευθερίες.
Οι αντίπαλοι του καπιταλισμού όπως ο κ. Γιανναράς και πρωτίστως τα κομμουνιστικά
και τα άκρως αριστερά κόμματα δεν βλέπουν αυτόν τον αυτονόητο συνδυασμό.

Είναι όμως γεγονός, ότι το χρηματοπιστωτικό σύστημα επί τη βάσει μίας ανεξέλεγκτης δραστηριότητας είναι σε θέση να μειώσει πρωτίστως τα οικονομικά και κοινωνικά βασικά ανθρώπινα δικαιώματα.

6. Οι όροι Αριστερά και Δεξιά έχουν εμπεδωθεί ήδη προ της Γαλλικής Επανάστασης και χρησιμοποιούνται ακόμη διεθνώς. Είναι όμως στην πολιτική πράξη ενίοτε πολύ σχετικοί. Και όμως, δεν είναι ως termini scientifici τηςΠολιτολογίας περιττοί.

7. Ο Βιομηχανικός Καπιταλισμός (προϋπηρχε στην Ολλανδία ο Εμπορικός Καπιταλισμός) έχει επικρατήσει τον 19ο αι. πρώτα στην Αγγλία και έχει επεκταθεί με μεγίστη ταχύτητα σε όλον τον κόσμο, αλλά για περίπου 70 έτη ίσχυε σε ένα μεγάλο μέρος του κόσμου ο «Υπαρκτός σοσιαλισμός». Υστερα από την κατάρρευσή του επέστρεψαν οι πρώην «σοσιαλιστικές» χώρες ολοταχώς στον
Καπιταλισμό.

Ο Καπιταλισμός δεν έχει ούτε εξαχθεί, ούτε εισαχθεί. Το σκεπτικό του κ. Γιανναρά έχει μείνει στην προκαπιταλιστική εποχή της Ελλάδας της καθυστερημένης γεωργίας, της πρωτόγονης κτηνοτροφίας, της παραδοσιακής αλιείας και
του εμπορίου.

8. Τα κύρια προβλήματα της ελληνικής οικονομίας είναι η ανεπαρκής παραγωγή ποιωτικών προϊόντων καταλλήλων για την εξαγωγή καθώς και το υπέρογκο χρέος.

9.Η απόρριψη του τουρισμού εκ μέρους του κ. Γιανναρά αγγίζει τα όρια της παράνοιας και της αυτοκτονικής διάθεσης, γιατί ακριβώς ο τουρισμός είναι ο μοναδικός κλάδος της οικονομίας που εργάζεται επιτυχώς.
Πέραν τούτου, το ελληνικό τοπίο δεν «καταστρέφεται», αλλά αξιοποιείται κατάλληλα.
Αυτό συμβαίνει και σε άλλες χώρες.

10. Ούτε ο Ελληνισμός, ούτε το ελληνικό έθνος, ούτε η ελληνική κουλτούρα εξαφανίζονται.
Εδώ αντιμετωπίζουμε μία πολύ επιζήμια και σχεδόν τριτοκοσμική κινδυνολογία που είναι διαδεδομένη κυρίως στους ανεγκέφαλους Ελληναράδες.

11. Γιατί έχει καταρρεύσει (όχι ο Μαρξισμός), αλλά ο «Υπαρκτός Σοσιαλισμός» , στηριζόμενος κυρίως στον Λενινισμό, την περαιτέρω εξέλιξη του Μαρξισμού ; Δεν ήταν μόνον «η ανεπάρκεια να ανταποκριθεί σε ζωτικές ανθρώπινες ανάγκες».

Αναφέρω τους παρακάτω λόγους :

α) Η παραγωγικότητα στις «σοσιαλιστικές»
χώρες ήταν πολύ χαμηλή (25 % της παραγωγικότητας στις δυτικές χώρες) .
Δηλαδή το οικονομικό παιγνίδι ήταν για τον «Σοσιαλισμό» a priori χαμένο.

β) Το καταναλωτικό στοιχείο του βιοτικού επιπέδου ήταν όντως ανεπαρκές.

γ) Στα πλαίσια του ολοκληρωτικού συστήματος επικρατούσε έλλειψη βασικών ελευθεριών και βασικών ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

δ) Χαμηλή δημιουργικότητα ιδιαιτέρως στις υψηλές τεχνολογίες . Μόνον στον σύγχρονο εξοπλισμό και στην διαστημική έρευνα κατόρθωσε να αναδείξει η Σοβιετική Ενωση σχετικά μεγάλες επιτυχίες.

12. Ο Φιλελευθερισμός έχει εμφανισθεί πρώτα στην Αγγλία ήδη τον 18ο αι., εξελίχθηκε στις αρχές του 20. αι. στον σύγχρονο οικονομικό Φιλελευθερισμό, αλλά ο σύγχρονος Νεοφιλευθερισμός είναι ένα νεότερο φαινόμενο (70χρονα του περασμένου αιώνα, αν και ο όρος ήταν γνωστός ήδη 40 χρόνια πρωτύτερα).

13. Ο Καπιταλισμός δεν θα καταρρεύσει ούτε »νομοτελειακά» που στην Φιλοσοφία σημαίνει αντικειμενικά, ούτε βιαίως. Η κατάρρευση του «Υπαρκτού Σοσιαλισμού» έχει en passant ως συνέπεια την ενδυνάμωση του Καπιταλισμού.
Ωρίμασε όμως ο χρόνος να δαμαστεί ο Νεοφιλελευθερισμός.

14. Τυχόν απόψεις περί κοινοκτημοσύνης ανήκουν στις αιώνιες ουτοπίες.

Ιδέ παρακάτω :

α) Ο Ινδουισμός έχει τον δικό του ιδιαίτερο „Μύθο της Χρυσής Εποχής“, αλλά ονομάζεται „Εποχή της Αλήθειας „ ( „satya yuga“ ) με το εξής περιεχόμενο : Οι άνθρωποι δεν είχαν αρρώστιες και δεν είχαν επιθυμίες. Επίσης δεν ήταν ανάγκη να εργάζονται σκληρά. Ζούσαν ειρηνικά, απλά και με αρετή. Αλλά
ξαφνικά δημιουργήθηκε απληστία και οι άνθρωποι συσσώρευαν συνεχώς ιδιοκτησία (!).

β) Ο μεγαλύτερος θεωρητικός του κράτους και φιλόσοφος της αρχαίας Κίνας Κονφούκιος διατύπωσε την άποψη , ότι στην εποχή των „αγίων“ βασιλέων Yao και Shun και των τριών δυναστιών Yü , Tang και Wu „επικρατούσε στον κόσμο κοινοκτημοσύνη…
Ολοι έλεγαν την αλήθεια και ζούσαν μονιασμένοι…Δεν υπήρχαν κλέφτες, ληστές,
δολοφόνοι και εγκληματίες. Γι αυτό δεν έκλειναν τις εισόδους (των Πόλεων). Αυτή ήταν η εποχή της μεγάλης κοινωνίας“.
Και ο μεγάλος αντίπαλος του Κονφούκιου , ο φιλόσοφος Mo zi έγραψε κάτι το
παρόμοιο.

Παρατήρηση : Αυτή η μικρή αντιπαράθεση δεν έχει ως σκοπό τη μείωση του αξιόλογου έργου του κ. Γιανναρά. Αντικείμενο είναι μόνον οι διατυπωθείσες συγκεκριμένες απόψεις του εδώ στην επιφυλλίδα.

Καθημερινή (10.4.16)