Πατριωτισμός, Φιλοπατρία, Παρελάσεις ίσον Πατριωτισμός ;

Πατριωτισμός, Φιλοπατρία

Το λίαν ενδιαφέρον πολυσύνθετο θέμα (Πατριωτισμός, Φιλοπατρία) ήταν πολλάκις αντικείμενο πανεπιστημιακών διαλέξεων, πτυχιακών καθώς και διδακτορικών δατριβών υπό την επιστημονική μου εποπτεία.

Το θέμα εμπεριέχει τις εξής διαστάσεις : γλωσσολογική, ιστορική, εθνική, πολιτική, κοινωνική και εθνολογική.

1. Γλωσσολογική διάσταση (ετυμολογία, σημασιολογία)

Αφετηρία δεν είναι η λατινική λέξη Pater , Patris (γενική, εξ ου και Patria, γαλλικά Patrie), αλλά η ελληνική λέξη Πατήρ, Πατρός και εξ αυτού Πατρίς.
Κατά την διάρκεια του Μεσαίωνα δημιουργήθηκε η λέξη πατριώτης (καταγωγή από το ίδιο γένος) μετατράπηκε στα “απλά λατινικά” σε patriota (συμπατριώτης) και βραδύτερα στα γαλλικά patriote ( ΦΙΛΟΠΑΤΡΗΣ ).
Κάτι το παρόμοιο συνέβη και με το επίθετο πατριωτικός, μετατροπή σε patrioticus και σε patriotique. Σε αυτήν την βάση εμφανίσθηκε στα γαλλικά η έννοια patriotisme η οποία επέστρεψε στην πατρίδα της ως Πατριωτισμός.

Πατριωτισμός, σημασιολογικώς

Πρόκειται για την πολιτική τοποθέτηση επί τη βάσει μίας συναισθηματικής δέσμευσης στις αξίες, στην γλώσσα, στην παράδοση, στην θρησκεία και στον πολιτισμό ( τρόπος ζωής, λογοτεχνία, μουσική κτλ.) ενός έθνους. Πολλές φορές είναι αυτή η τοποθέτηση συνδεδεμένη με υπερβολική υπερηφάνεια και αλαζονεία, γνωστό φαινόμενο στην Ελλάδα. Τον πιο ωραίο ορισμό της Πατρίδας έχει διατυπώσει ο σοφός Σωκράτης  (Πλάτωνος Κρίτων, 51α, 51β) :  “Μητρός τε καὶ πατρὸς καὶ τῶν ἄλλων προγόνων ἀπάντων τιμιώτερόν ἐστιν ἡ Πατρὶς καὶ σεμνότερον καὶ ἁγιώτερον καὶ ἐν μείζονι μοίρᾳ καὶ παρὰ θεοῖς καὶ παρ᾿ ἀνθρώποις τοῖς νοῦν ἔχουσι”.

2.Ιστορική διάσταση

Η Marseillaise καλεί όλα τα παιδιά της Πατρίδας , να την υπερασπισθούν ( “Allons enfants de la Patrie, Le jour de gloire est arrivé! Contre nous de la tyrannie, L’étendard sanglant est levé”). Πρότυπο ήταν , όπως φαίνεται, ο Παιᾶν των Σαλαμινομάχων (Αἰσχύλου, Πέρσαι : ” Ὦ παῖδες Ἑλλήνων, ἴτε, ἐλευθεροῦτε πατρίδ᾿ ἐλευθεροῦτε δέ παῖδας, γυναἰκας, θεῶν τε πατρώων ἔδη, θῆκας τε προγόνων· νῦν ὑπὲρ πάντων ἀγών”  ) .

Αν υπήρχε τότε η λέξη Ελλάς, οπωσδήποτε θα την χρησιμοποιούσαν.
Η αστική τάξη ήταν κατά την γνώμη της ηγεμών όλου του λαού εκτός από το Ancien Regime και εκπροσωπούσε την γενική θέληση ( volonte generale ) και τα συμφέροντα των πολιτών). Στην Ελλάδα όμως επρόκειτο πρωτίστως για έναν απελευθερωτικό αγώνα.

3. Εθνική διάσταση

Οι Γάλλοι υπερασπίσθηκαν την Πατρίδα τους κατά ξένων εισβολέων. Ο Πατριωτισμός τους ήταν στενά συνυφασμένος με το γαλλικό έθνος και αυτό πάλι ήταν συνδεδεμένο με την νέα κατάσταση πραγμάτων. Δημιουργήθηκε μία δυνατή εθνική συνείδηση .
Στην Ελλάδα υπήρχε επίσης μία ακραιφνής εθνική συνείδηση , δίχως σύνδεση όμως με τα κοινωνικά και πολιτικά προβλήματα του λαού. Επομένως λείπουν η κοινωνική και η κρατική συνείδηση ( Ιδέ εδώ στο Μπλογκ μου το άρθρο “Εθνική, κρατική και κοινωνική συνείδηση” ).

4. Πολιτική διάσταση

Η Γαλλική Επανάσταση δημιούργησε ένα τελείως καινούργιο πολιτικό και πολιτειακό σύστημα , το οποίο βασιζόταν στον πολίτη με τα δικαιώματα καθώς και με τα καθήκοντά του ως κάτι το αυτονόηπο. Η αστική τάξη ήταν και είναι η καθοριστική . Ο πολίτης έχει κρατική και νομική συνείδηση.
Σε σύγκριση με την Γαλλία έπαιζαν στην Ελλάδα στην ουσία οι κοτζαμπάσηδες τον πιό αποφασιστικό ρόλο.
Ακόμη και σήμερα δεν έχει η ελληνική αστική τάξη ευρωπαϊκό επίπεδο ( Ιδέ και Π. Κονδύλης, Οι αιτίες της Παρακμής της σύγχρονης Ελλάδας, Θεμέλιο, 2011).
Η πλειοψηφία των Ελλήνων δεν ανήκει στην κατηγορία του πολίτου. Δεν διαθέτει ούτε κρατική, ούτε νομική, ούτε φορολογική συνείδηση και δεν ανανωρίζει την αλληλουχία δικαιωμάτων και καθηκόντων.

Η εθνική συνείδηση δεν κοστίζει απολύτως τίποτα. Δεν συμπίμπτουν το εθνικό και το πολιτικό στοιχείο του πατριωτισμού. Αυτό θα πεί, ότι ο ελληνικός Πατριωτισμός στηρίζεται μόνον στην εθνική συνείδηση, δηλαδή δεν είναι ευρωπαϊκος, αλλά βαλκανικός. Είναι ένας ανέξοδος, εύκολος και λεκτικός πατριωτισμός. Εν τω μεταξύ έχει ο πατριωτισμός αυτού του είδους προσλάβει διαστάσεις μίας αφάνταστης παράνοιας : πατριωτισμός (η πλειοψηφία των Ελλήνων), υπερπατριωτισμός (Ελληναράς, Αν.Ελλ.), υπερυπερπατριωτισμός(Χρυσή Αυγή).

5. Κοινωνική διάσταση

Όταν λείπουν κρατική και νομική συνείδηση (όχι το γενικό και ανέξοδο αίσθημα δικαίου με πάμπολες ερμηνείες) , δεν δύναται να λειτουργήσει μία κοινωνία ανθρώπων. Το συμφέρον του συνόλου παραγκωνίζεται από ατομικιστικά συμφέροντα ( Ιδέ εδώ στο Μπλογκ την μικρή μελέτη “Ατομο, Ατομικότητα, Ατομικισμός, Εγωϊσμός, Φιλοτομαρισμός” ) και επικρατεί αενάως ένα συγκρουσιακό κλίμα το οποίο αποκλείει τον γνήσιο πατριωτισμό, ο οποίος προϋποθέτει συναινετικό πνεύμα( Ιδέ εδώ στο Μπλογκ το άρθρο “Συνεννόηση, Συγκρουσιασμός” ).

Η πραγματοποίηση του πατριωτισμού είναι μία διαδικασία, η οποία λαμβάνει χώραν μέσω έργων και ενός βασικού κώδσικα συμπεριφοράς στον τομέα δράσης (εργασίας) ή γενικά στο πλαίσιο του κοινωνικού συνόλου κάθε ατόμου.

6. Εθνολογική διάσταση

Στο επίκεντρο τίθεται η νοοτροπία του Νεοέλληνα ο οποίος σε γενικές γραμμές είναι ένα κράμα από βαλκανική παμπονηριά και ανατολίτικο ραχάτι. Είναι πασίγνωστο, ότι η Ελλάδα δεν έζησε ούτε την Αναγέννηση, ούτε τον Διαφωτισμό, ούτε την αστική επανάσταση με τα ανθρώπινα δικαιώματα.
Σε ότι αφορά την ιστορία της βρισκόταν κάτω από ξένη κατοχή ( έως τον 7ο αι., δηλαδή πάνω από 800 έτη η ρωμαϊκή κατοχή (Imperium Romanum) συν 400 έτη ο τούρκικος ζυγός. Πρόκειται για 1200 απολεσθέντα έτη, ενώ οι Ευρωπαίοι ζούσαν από εθνική άποψη σχετικά ελεύθερα και προόδευαν πάνω από 1400 έτη.

Το αποτέλεσμα είναι η διαμόρφωση μίας νοοτροπίας, οι οποία εμποδίζει την εφαρμογή ενός γνήσιου και σύγχρονου Πατριωτισμού (Ιδέ εδώ στο Μπλογκ τα άρθρα «Ελληνάρας, Τσαμπουκισμός», »Ευρωπαϊκή αντικειμενικότητα vs Ελληνικού σουρεαλισμού», «Ελληνες και Γερμανοί, Εθνολογική Σύγκριση» και την μελέτη «Deutsche und Griechen, Mentalität, Eine komparative Studie“). Τα προτερήματα μας είναι γνωστότατα, αλλά δεν έχουν ουδεμία σχέση με τις «νέες Θερμοπύλες» ( παραγωγή, ανταγωνιστικότητα των προϊόντων, καθήκοντα απέναντι στο σύνολο κτλ.).

Λείπουν αξίες, όπως π.χ., η ιδέα του γενικού συμφέροντος, η αξιοπιστία , η αυτογνωσία, η αντοχή και η δυναμικότητα. Λείπουν οι περισσότερες προϋποθέσεις για τον εκμοντερνισμό, τον εξευρωπαϊσμό και τον εξορθολογισμό.
Ιδού πεδίον δόξης λαμπρόν για κάθε Έλληνα πατριώτη. Ας θυμηθούμε από καμιά φορά τους προγόνους μας. Ο Ησίοδος είπε προ 2.600 ετών κάτι το πολύ ενδιαφέρον : “Οι αιώνιοι θεοί του Ολύμπου έθεσαν προ της επιτυχίας τον ιδρώτα”.
Ένας οκνηρός ή ένας διεφθαρμένος δεν δύναται ποτέ να είναι καλός πατριώτης. Αλλά αυτονοήτως είναι αυτός ένας πατριδοκάπηλος, δηλαδή ένα κάθαρμα. Ο άμεσος συνδυασμός της εθνικής συνείδησης με τις παραπάνω κατηγορίες της συνείδησης είναι τελείως απαραίτητος.

Δημοσιευθέν επανειλλημμένα στον ηλεκτρονικό τύπο, ιδιαιτέρως στην Καθημερινή και στο Βήμα., τελευταία φορά στην Καθημερινή (26.3.17).

——————————————————–
Παρελάσεις = Πατριωτισμός ;

Ανεξάρτητα από το εάν σήμερα οι παρελάσεις είναι απαραίτητες, πρόκειται για μίαν ιδιαίτερη έκφανση του (λεκτικού) πατριωτισμού και της (ανέξοδης) εθνικής συνείδησης, ενώ στην πραγματικότητα λείπουν η κοινωνική, η κρατική, η νομική και η φορολογική συνείδηση που είναι απαραίτητες για την ανοικοδόμηση ενός ΕΥΡΩΠΑΙΚΟΥ (όχι βαλκανοανατολίτικου) κράτους και μίας επιτυχούς οικονομίας.

Εν κατακλείδι : Είναι εύκολο να λες : «Ελλην είναι τ όνομά μου υπερήφανο , τρανό, μάνα την Ελλάδα έχω και γι αυτή θα πολεμώ». Αυτό δεν κοστίζει τίποτα, αλλά το άλλο είναι στην Ελλάδα τελείως άγνωστο : «Ελλην…., και γι αυτή θα εργασθώ». Δηλαδή σημειώνεται μία ολέθρια συνειδησιακή διαστρέβλωση.

Κατά τα άλλα ιδέ εδώ στο Μπλογκ μου τα άρθρα και τις μελέτες «Συνείδηση, εθνική, κοινωνική, κρατική, νομική, φορολογική», « Πατριωτισμός, Φιλοπατρία», «Πατριωτισμός, Απόδημοι».

Το Βήμα (25.3.15), iefimerida (24.3.16)

Συνείδηση, Εθνική, Κοινωνική και Κρατική Συνείδηση

Εθνική και Κοινωνική Συνείδηση

Η εθνική συνείδηση ήταν η απαραίτητη προüπόθεση και βάση για την απελευθέρωση της Ελλάδας από τον οθωμανικό ζυγό.

Τον 1ο Βαλκανικό Πόλεμο κατόρθωσε η Ελλάδα μαζί με τους βαλκανικούς συμμάχους της να πραγματοποιήσει εν μέρει τη “Μεγάλη Ιδέα”. Δεν αρκέσθηκε όμως στις νίκες της και ήθελε να στείλει τους Τούρκους στην “Κόκκινη Μηλιά” , δηλαδή να τους εκδιώξει από την Μικρά Ασία έτσι ώστε αυτοί να επιστρέψουν στην Κεντρική Ασία ( sic). Πρόκειται για επίσημη πολιτική, η οποία οδήγησε, ως γνωστόν, στη Μικρασιατική καταστροφή.

Ήταν όντως ένα εθνικό κατόρθωμα που από τις διαφορετικές πληθυσμιακές ομάδες έχει δημιουργηθεί το Ελληνικό Έθνος και έχει σφυριλατηθεί μία ενιαία και ισχυρή εθνική συνείδηση. Αλλά ο αγώνας για την αποτίναξη του οθωμανικού ζυγού είχε εθνοαπελευθερωτικό χαρακτήρα χωρίς ιδαίτερη κοινωνική σημασία.

Το ελεύθερο ελληνικό κράτος έχει ίσως διαπράξει ένα λάθος που έγκειται στην υπερεκτίμηση της εθνικής συνείδησης και στην τελεία υποτίμηση τις κοινωνικής, της κρατικής και της νομικής συνείδησης , πράγμα που είχε και έχει ακόμη και σήμερα ολέθριες συνέπειες. Είναι π.χ. ευκολότατο πολλοί Έλληνες να επισημάνουν ανέξοδα τον πατριωτισμό τους. Δεν συνάδουν όμως πράξεις στην καθημερινή ζωή προς όφελος της Πατρίδας. Δηλαδή η εθνική συνείδηση και ο πατριωτισμός έχουν εκτός από την περίπτωση της υπεράσπισης του πατρίου εδάφους πρωτίστως βερμπαλιστική σημασία.

Είναι όντως ένα τραγικό φαινόμενο να λείπει η κρατική συνείδηση, η οποία λειτουργεί στις προηγμένες ευρωπαϊκές χώρες ως βάση γενικά για την ύπαρξη του κράτους. Ταυτόχρονα διαπιστώνουμε και την έλλειψη μίας νομικής συνείδησης. Το ότι λείπει και η φορολογική συνείδηση, θεωρείται ως κάτι το αυτονόητο.

Εν ολίγοις : Είναι όπως φαίνεται εύκολο, να υπερασπίσει ο Έλληνας ηρωϊκά την Πατρίδα του. Ταυτόχρονα είναι δυσκολότατο να κάνει κάτι για την σωστή λειτουργία του κράτους και να πληρώνει τους φόρους του. Πρέπει να καταλάβει επί τέλους , ότι έχει υποχρεώσεις και απέναντι στην κοινωνία ως σύνολο ( Κοινωνική συνείδηση ).

Είναι μεγάλη απλούστευση και ψευδαίσθηση να πιστεύουν ανώτεροι κρατικοί λειτουργοί, ότι εμείς οι Έλληνες πάντα κάναμε κατορθώματα για την Πατρίδα και αναφέρουν τις πολεμικές νίκες.
Γι αυτό ωρίμασε ο καιρός να καταβληθούν προσπάθειες ιδιαίτερα στην εκπαίδευση με τον σκοπό να αναπτυχθούν η κοινωνική, η κρατική, η νομική και η φορολογική συνείδηση.

Δημοσιευθέν από τον Δεκέμβρη 2012 (τελευταία φορά τον Ιούνη 2017) συχνά στον ηλεκτρονικό τύπο (Καθημερινή, Το Βήμα, Τα Νέα).