Άτομο και Κοινωνία, Πολίτης , Ευρώπη και Ελλάδα

Το Κοινωνικό και το Ατομικό, Πολίτης , Ευρώπη και Ελλάδα

Ο εμπεδωτής της υλιστικής φιλοσοφικής σκέψης στην Ελλάδα και μεγάλος αντίπαλος του εμπεδωτή του ιδεαλισμού Πλάτωνα  Δημόκριτος, ήταν ο πρώτος φιλόσοφος που έχει εφιστήσει την προσοχή στην ΑΛΛΗΛΟΥΧΙΑ του ατομικού και του κοινωνικού.

Η άποψη του μεγάλου Δημοκρίτου είναι πρυτανεύουσα στην σημερινή Κοινωνιολογία και στην Θεωρία του κράτους

Αλλά δυστυχώς οι “Αγιοι Πατέρες” και κατόπιν όλη η χριστιανική Ορθόδοξη και Ρωμαιοκαθολική Θεολογία αγνόησαν προκλητικά τον εκπρόσωπο της μεσαίας τάξης Δημόκριτο, τον μεγάλο κοινωνιολόγο Επίκουρο και τους σοφιστές (π.χ. Πρωταγόρας) και αναγνώρισε μόνον τον αντίπαλο της Δημοκρατίας και της Ελευθερίας και εκπρόσωπο του δουλοκτητικού συστήματος Πλάτωνα καθώς και τον Αριστοτέλη.

Μόνον έτσι μπορούμε να καταλάβουμε τον μεθοδολογικό (ΙΔΕΑΛΙΣΤΙΚΟ και μη διαλεκτικό) μονόδρομο του κατά τα άλλα αξιότιμου και συμπαθέστατου κ. Γιανναρά (Θεολόγος και Φιλόσοφος, Καθημερινή).Καθημερινή (30.8.15)

———————————————-

Ελλάδα, Ατομο, Κοινωνία, Πολίτης

Η νεοελληνική διχοτομία μεταξύ κράτους και πολίτου έχει βαθειές ρίζες. Θα προσπαθήσουμε να εμβαθύνουμε επί τη βάσει μίας σύνθετης προσέγγισης.

Οι Νεοέλληνες ανήκουν στους λαούς ( Βαλκάνια, Ανατολική Ευρώπη ), οι οποίοι δεν έχουν βιώσει την Αναγέννηση του αρχαίου ελληνικού πνεύματος καθώς και τις πολιτισμικές επιτεύξεις των Αρχαίων Ρωμαίων ( πρωτίστως το δίκαιο ), την βάση και προϋπόθεση της πνευματικής ανόδου της Ευρώπης.

Στη Βόρεια Ιταλία , πολιτισμικά στην πιό προηγμένη περιοχή της Ευρώπης, είχαν τον 15ο αι.ωριμάσει οι παραγωγικές δυνάμεις και γενικά οι κοινωνικές συνθήκες για να λάβει χώραν μία συστηματική ενασχόληση με την επιστήμη των Αρχαίων Ελλήνων και ταυτόχρονα εν μέρει και η εφαρμογή της στον πρακτικο βίο.

Αλλά ήδη στον 13ο αι. είχει αρχίσει επί θρησκευτικεί βάσει η διαμόρφωση του ατόμου , ενώ στην τότε Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία ( η έννοια “Βυζαντινή Αυτοκρατορία”έχει διατυπωθεί τον 19ο αι. ) είχε η ενασχόληση με τα έργα των Αρχαίων Ελλήνων πρωτίστως φιλολογικό και άκρως σχολαστικό χαρακτήρα.

Ιδιαίτερα στην Αγγλία είχε βαθμιαία αναβιβασθεί ιδίως με την Magna Charta Libertatum (13ος αι. !) η Ατομικότητα του υπηκόου.

Σύμφωνα με τα σημερινά δεδομένα αναδεικνύει το άτομο στα πλαίσια του “Δυτικού Κύκλου Πολιτισμού ” τα εξής βασικά χαρακτηριστικά γνωρίσματα :

αξιοπρέπεια, αυτοσεβασμός, βούληση, ελευθερία των επιλογών, αυτονομία ( αυτεξουσία ), αυτοπειθαρχία, αυτοκριτική, εργατικότητα, συνείδηση της ευθύνης και πρωτίστως κοινωνική συνείδηση, η οποία σημαίνει κυρίως αποδοχή της προτεραιότητας του γενικού προ του ατομικού συμφέροντος.

Ας υπενθυμίσουμε, ότι η έννοια του “κοινού καλού” έχει εμπεδωθεί από τον αιώνιο Αριστοτέλη και έχει συγκεκριμενοποιηθεί από τον καθολικό θεολόγο και φιλόσοφο Θωμάς Ακινάτης.

Ιδιαίτερα ο γαλλικός Διαφωτισμός έχει διατυπώσει  μεταξύ άλλων και την έννοια “Rationalisme” (Ius rationis” : Δίκαιο του ορθού λόγου, τον ευρωπαϊκό ορθολογισμό.
Η Γαλλική Επανάσταση ( 1789 ) δημιούργησε τον πολίτη ( citoyen ) και το πρώτο αστικό κράτος του κόσμου, ενώ υπήρχαν μεταξύ άλλων και πολλά καθυστερημένα γερμανικά φεουδαλικά κράτη.

Ένα από τα πιό καθυστερημένα κρατικά μορφώματα ήταν το βασίλειο της Βαυαρίας. Τα γερμανικά κράτη είχαν κατακτηθεί από τον Ναπολέοντα, ο οποίος έχει εμπεδώσει στην τότε πολύ καθυστερημένη Γερμανία σχεδόν με βία το σύγχρονο κράτος και το δίκαιο, αν και δεν υπήρχαν οι αντικειμενικές οικονομικές και κοινωνικές προϋποθέσεις.
Δηλαδή οι Βαυαροί οι οποίοι είχαν προσπαθήσει να εμπεδώσουν ένα σύγχρονο ελληνικό κράτος δεν ήταν σύγχρονοι πολίτες , ούτε είχαν την απαραίτητη κοινωνική τοποθέτηση και πολιτική εμπειρία για να είναι στην Ελλάδα επιτυχείς.

Τελικά  άλλα ευρωπαϊκά κράτη παρέλαβαν το σχήμα ( αστικό σύνταγμα, αστικούς νόμους κτλ. ), αλλά όχι πάντα και το περιεχόμενο του μοντέρνου αστικού κράτους. Συγκεκριμένα στην Ελλάδα δεν υπήρχε ούτε το άτομο ούτε ο πολίτης. Αυτό ισχύει ακόμη. Χωρίς όμως τον συνειδητό πολίτη δεν λειτουργεί το κράτος.

Τα βασικά γνωρίσματα του πολίτου είναι τα εξής :

κρατική συνείδηση ( διαλεκτική αλληλοσύνδεση πολίτου και κράτους ), νομική συνείδηση ( σεβασμός των νόμων και όχι “αντιεξουσιαστικός” νομομηδενιστής και νομοκλάστης ), αναγνώριση και εφαρμογή της διαλεκτικής αλληλουχίας δικαιωμάτων και υποχρεώσεων, φορολογική συνείδηση, υπεράσπιση του κράτους προ εξωτερικών κινδύνων.

Στις χώρες της Κεντρικής και της Βόρειας Ευρώπης είναι αυτά τελείως αυτονόητα, στην Ελλάδα δυστυχώς σχεδόν άγνωστα. Εδώ υφίστανται ακόμη μεσαιωνικά υπολλείμματα όπως οι δεσμοί αίματος ( Νεποτισμός, Οικογενειοκρατία ). Εδώ και 200 χρόνια γίνονται δήθεν προσπάθειες να πραγματοποιηθούν επί τέλους ο εξορθολογισμός και ο εξευρωπαϊσμός της Ελλαδας, αλλά δυστυχώς ανεπιτυχώς.

Η Ελλάδα δεν έφθασε ακόμη πολιτισμικά στην προηγμένη Ευρώπη. Είναι μία βαλκανοανατολίτικη χώρα. Αυτό ισχύει και για τη νοοτροπία των Νεοελλήνων με τις γνωστές συνέπειες ( Ιδέ εδώ στο Μπλογκ τις μελέτες και τα άρθρα ¨Ατομο και κοινωνία, Πολίτης και κράτος”, “Ευρώπη , Βορράς-Νότος”, “Νεοέλλην, Βαλκανοανατολίτης”.

Δημοσιευθέν συχνά στον ηλεκτρονικό τύπο, ιδιαιτέρως στην Καθημερινή, στο Βήμα και στα Νέα.

“Κοινωνικό Συμβόλαιο” a la grec της Αμοιβαίας Διαφθοροποίησης

Το «Κοινωνικό Συμβόλαιο» a la grec της Αμοιβαίας Διαφθοροποίησης

Στην Ελλάδα δεν υπάρχει το άτομο, το οποίο είναι η conditio sine qua non ( τελείως απαραίτητη προϋπόθεση ) για την δημιουργία του Πολίτου.

Ειδικά στις βαλκανικές κοινωνίες το Ατομο είναι σχεδόν ανύπαρκτο και αντί αυτού υφίστανται οι ομάδες ( οικογένεια, γένος-σόϊ, συγχωριανοί, οι ιδεολογικά και πολιτικά ομοϊδεάτες ( “ημέτεροι” κοκ. ). Λείπει μεν η ατομικότητα , αλλά σημειώνονται σε μεγίστη αφθονία ο ατομικισμός, ο εγωϊσμός και ο φιλοτομαρισμός των περισσότερων μελών της κοινωνίας ( Ιδέ εδώ στο Μπλογκ τη μελέτη “Ατομο, Ατομικότητα, Ατομικισμός, Εγωϊσμός, Φιλοτομαρισμός” ).

Ο Πολίτης ( Citoyen ) είναι προϊόν της αστικής Επανάστασης στην Γαλλία ( 1789 ).
Και άλλες εξελιγμένες χώρες κατόρθωσαν βαθμιαία να δημιουργήσουν τον Πολίτη και το σύγχρονο αστικό κράτος με εξελιγμένο Δημόσιο. Η Ελλάδα έχει όμως παραλάβει μόνον το σχήμα ( σύνταγμα, νόμοι) από τα προηγμένα ευρωπαϊκά κράτη , αλλά όχι την ουσία, το περιεχόμενο. Εδώ και 200 έτη  η Ελλάδα προσπαθεί να προσαρμοσθεί στα ευρωπαϊκά πρότυπα , αλλά έως σήμερα οι προσπάθειες δεν έχουν στεφθεί με επιτυχία.

Η χώρα χρειάζεται αναμφιβόλως εξευρωπαϊσμό , εκμοντερνισμό και εξορθολογισμό. Αυτό όμως προϋποθέτει ριζικές διαρθρωτικές αλλαγές όλων των πεδίων της ζωής. Και όμως, εδώ και 200 έτη δεν υλοποιούνται οι απαραίτητες ριζικές μεταρρυθμίσεις ( Ιδέ  εδώ στο Μπλογκ τη μελετη “Αντιμεταρρυθμιστικός Εθισμός …”).

Η γενική βάση της αστικής κοινωνίας είναι το Κοινωνικό Συμβόλαιο ( “Contrat social” του J.J. Rousseau) . Στην Ελλάδα υπάρχει επίσης ένα “Κοινωνικό Συμβόλαιο” a la grec και δη επί τη βάσει του “do ut des” ( ” δίνω για να δώσεις” και η ελληνική εκδοχή “σου δίνω κάτι για να κάνεις κάτι για μένα”.Τοιουτοτρόπως έχει δημιουργηθεί το “Πελατειακό κράτος”.

Στην ουσία λαμβάνει χώραν μία ποιοτικά άνιση αμοιβαιότητα , γιατί ο κάποιος πουλά το πολιτικό δικαίωμα της συμμετοχής στις κοινές υποθέσεις για μίαν εξυπηρέτηση. Από πολιτιστικήν άποψη πρόκειται για μία συμφωνία κατωτάτου επιπέδου. Αυτό είναι το ¨Κοινωνικό Συμβόλαιο της Αμοιβαίας Διαφθοροποίησης».

Από την κοινωνικά ανώτερη θέση των πολιτικών απορρέει αυτονοήτως για αυτούς μία μεγαλύτερη ευθύνη για την κατάρρευση σχεδόν όλων των παραδοσιακών αξιών ως υπόσταση της ελληνικής ταυτότητας.

Δημοσιευθέν από τις 5.12.2012 (τελεταία φορά στις24.6.17) συχνά  στον ηλεκτρονικό τύπο (Καθημερινή, Το Βήμα, Τα Νέα).