Εθνος , Εθνική Συνείδηση, Εθνική Ταυτότητα, Λαός

Εθνος, Εθνική συνείδηση , Εθνική ταυτότητα

Σύμφωνα με την διεθνή Πολιτολογία (Πολιτική Επιστήμη) ο όρος Εθνος σημαίνει το εξής :

1. Μία ομάδα ανθρώπων έχει την πεποίθηση, ότι τα μέλη της έχουν κοινά εθνοτικά,πολιτισμικά, γλωσσικά, ιστορικά, γεωγραφικά και επίσης πολιτικά χαρακτηριστικά .

2. Μέσω αυτών των κοινών χαρακτηριστικών διαφέρουν από άλλες ομάδες ανθρώπων που αναδεικνύουν επίσης τα δικά τους κοινά χαρακτηριστικά όπως παραπάνω.

3. Αλλά εξαρτάται από το κριτήριο :
α) Συνδυασμός με το ήδη υπάρχον κράτος ( Κρατικό Εθνος), αν και φυσικά υφίσταται διαφορά μεταξύ του Εθνους και του Κράτους, γιατί μερικά κράτη είναι πολυεθνικά , και μερικά έθνη δεν έχουν ακόμη αποκτήσει δικό τους κράτος.
Στην περίπτωση του “Κρατικού Εθνους” συμπίπτουν η εθνική και η κρατική συνείδηση (προηγμένη Ευρώπη ) ή σημειώνεται μόνον η εθνική συνείδηση, ενώ δεν υπάρχει η κρατική συνείδηση ( ανεξαιρέτως όλες οι βαλκανικές χώρες).
Γενικά το κράτος εκπροσωπεί διεθνώς το έθνος.
β) Συνδυασμός με τον πολιτισμό που σημαίνει, ότι το καθοριστικό στοιχείο ενός έθνους είναι ο κοινός πολιτισμός.
Εδώ παίζει η εθνική συνείδηση έναν σημαντικό ρόλο, ενώ η κρατική συνείδηση παραγκωνίζεται κάπως ή και λείπει εντελώς.

Οι Ελληνες που ζούν ανά τον κόσμο,θεωρούνται ως μέλη του ελληνικού έθνους, ανεξάρτητα από το αν κατέχουν και την ξένη ιθαγένεια ή μόνον την ιθαγένεια του κράτους , όπου ζουν.
Οι Τούρκοι σε ευρωπαϊκά κράτη θεωρούν τον εαυτό τους ως μέλη του τουρκικού έθνους αν και πολλοί από αυτούς κατέχουν δίπλα στην τουρκική ήδη και την ιθαγένεια άλλων κρατών.Οι Τούρκοι ιθαγενείς της Γερμανίας π.χ. , έχουν μίαν ακραιφνή τουρκική εθνική συνείδηση.

Για τους Ελληνες εξαρτάται, από το α) έάν πρόκειται για την έννοια Ελλην σε συνδυασμό με την ιθαγένεια ως έκφανση της κρατικής συνείδησης ή β) εάν πρόκειται για την έννοια Ελλην ως εθνικός προσδιορισμός. Στην περίπτωση αυτή μπορεί ο Ελλην να κατέχει μεν την ιθαγένεια άλλου κράτους, αλλά να έχει εθνική ελληνική συνείδηση. Η εθνική συνείδηση παίζει καθοριστικό ρόλο σε περιπτώσεις που πρέπει να αποφασίσθεί σε ποιό κράτος ανήκουν πληθυσμιακές ομάδες. Οταν π.χ. επρόκειτο να αποφασισθεί σε ποιο από τα δύο κράτη Ουζμπεκιστάν και Καζαχστάν ανήκουν πληθυσμιακές ομάδες, , έθεσαν ως βάση για την απόφαση αποκλειστικά την ΕΘΝΙΚΗ ΣΥΝΕΙΔΗΣΗ.

4. Η εθνική ταυτότητα αποτελείται από ένα σύνολο κοινών πεποιθήσεων, τρόπων συμπεριφοράς και συναισθημάτων που συνδέουν άτομα ή και ομάδες ανθρώπων που αισθάνονται ότι ανήκουν σε ένα έθνος αν και μπορούν να ζουν σε διαφορετικά κράτη και συνήθως δεν αλληλογνωρίζονται.

Πηγές

α) Εθνος
-Benedict Anderson, Die Erfindung der Nation. Zur Karriere eines folgenreichen Konzepts, Frankfurt a.M./New York 2005, ISBN 978-3-593-37729-2.
-Eric J. Hobsbawm, Nationen und Nationalismus: Mythos und Realität seit 1780, Frankfurt a.M. 2005-
-Karl W. Deutsch: Nationenbildung, Nationalstaat, Integration. Düsseldorf 1972, ISBN 3-571-09087-X.

β)Εθνική ταυτότητα
-Joseph Jurt, Sprache, Literatur und nationale Identität, Die Debatten übeρ das Universelle und das Partikuläre in Frankreich und Deutschland, Berlin 2014, ISBN 978-3-11-034036-5.
-Michael Metzeltin, Wege zur Europäischen Identität, Individuelle,
nationalstaatliche und supranationale Identitätskonstrukte, Berlin 2010, ISBN 978-3-86596-297-3.

Συχνά  δημοσιευθέν στην Καθημερινή,τελευταία φορά στις 2.4.17.

———————————————-

Η ΕΘΝΙΚΗ συνείδηση είναι προϊόν του 19ου αι. !

ΟΙ Ρωμαίοι χρησιμοποιούσαn τον όρο gens (Φύλο, Γεν. : gentis, Πληθυντ. gentes, gentium ) . Εκαναν διαχωρισμό μεταξύ του Ius civilis ( Δίκαιο των (Ρωμαίων) πολιτών) και του Ius gentium (Δίκαιο των φύλων).
Οι “Πατέρες ” της επιστήμης του Διεθνούς Δημοσίου Δικαίου οι Ισπανοί Νομικοί και Θεολόγοι Francisco de Vitoria (15oς/16ος αι.) και Francisco de Suarez (16ος/17ος αι.) ονόμαζαν αυτό το δίκαιο Jus inter Gentes (Δίκαιο μεταξύ των Φύλων).

Τον 19οαι. έχει εμπεδωθεί ο επιστημονικός όρος Droit INTERNATIONAL Public ( Αγγλ.INTERNATIONAL Public law, Ισπαν. Derecho INTERNACIONAL Publico, Ιταλ. Diritto INTERNAZIONALE PUBBLICO, Γερμ. INTERNATIONALES öffentlicheς Recht ).

Στην ελληνική γλώσσα προηγήθηκε η λέξη Εθνος, αλλά με την σημασία των Φύλων. Ετσι έχει δημιουργηθεί ένα μεγάλο πρόβλημα. Υπάρχουν και άλλα αυτού του είδους.

Το “Ιτε παίδες Ελλήνων”  δεν έχει ουδεμία σχέση με την σύγχρονη εθνική συνείδηση. Ο παιάν εκφράζει  μερικά κοινά (μυθολογία, θρησκεία, αξίες, ήθη και έθιμα, και  εν μέρει πολιτικές αντιλήψεις).

Το επίγραμμα του λυρικού  ποιητού Σιμωνίδη του   Κείου, αφιερωμένο στον Λεωνίδα και στους  300 πεσόντες μαχητές στις Θερμοπύλες εκφράζει  κάτι  το κοινό :
“Ὦ ξεῖν᾿, ἀγγέλλειν Λακεδαιμονίοις ὅτι τῇδε // κείμεθα τοῖς κείνων ῥήμασι πειθόμενοι” .
Δεν έγινε όμως ποτέ λόγος για την Ελλάδα, αλλά υπήρχαν   άλλα φυλωνύμια ( ελληνικά φύλα, “εθνωνύμια”) όπως Αθηναίοι, Σπαρτιάτες, Θηβαίοι, Μακεδόνες κλπ.  , μεταξύ των οποίων επικρατούσε ΠΟΛΕΜΟΣ.

Δεν έγινε όμως ποτέ λόγος για την Ελλάδα, αλλά υπήρχαν άλλα φυλωνύμια ( ελληνικά φύλα, “εθνωνύμια”) όπως Αθηναίοι, Σπαρτιάτες, Θηβαίοι, Μακεδόνες κλπ. , μεταξύ των οποίων επικρατούσε ΠΟΛΕΜΟΣ.

Υπενθυμίζουμε, ότι το γνωστό λατινικό γνωμικό bellum omnia contra omnes είναι ματάφραση από τα Ελληνικά και αντικατοπτρίζει τις σχέσεις μεταξύ των ελληνικών Πόλεων .

Ας λάβουμε επί τέλους την ιστορική αλήθεια υπ όψη και ας παρατήσουμε τις φαντασιώσεις αδαέστατων και ημιαμόρφωτων ελληναράδων.

Καθημερινή (4.9.16)

———————————————

Λαός

α) Υπό τον φακό της ιστορίας :

Στην αρχαία Ελλάδα έχει επικρατήσει η έννοια Δήμος, το σύνολο των ελεύθερων πολιτών και η βάση της Δημοκρατίας.

Στην Ρώμη αφορούσε η έννοια Populus μόνον τους Patricii (Παρίκιους, Αριστοκράτες), αλλά κατόπιν όλους τους ελεύθερους Ρωμαίους. Για τα κατώτερα κοινωνικά στρώματα χρησιμοποιείτο περιφρονητικά η έννοια Plebs (απλοί άνθρωποι).

Στα αρχαία Ιλλυρικά, Κελτικά και Γερμανικά χρησιμοποιείτο η έννοια Teuta με την σημασία «οπλισμένος λαός». Εξ αυτού και το εθνωνύμιο Teutones (Τεύτονες).
Η τελευταία βασίλισσα των Ιλλυρίων , την οποία νίκησε ο Ρωμαίος στρατηλάτης Πομπήιος, ονομαζόταν Teuta.

Η έννοια Λαός έπαιξε στα πλαίσια της Αστικής Γαλλικής Επανάστασης σημαντικό
ρόλο, γιατί ξεσηκώθηκ le peuple de Paris (ο λαός του Παρισιού) κατά του Ancien ρegime ) Παλαιού συστήματος), το οποίο αυτονοήτως δεν ανήκε στο Λαό. Από εδώ ξεκίνησε και η σημαντικότατη έννοια «κυριαρχία του λαού» ( «souverainete du peuple») ως ένα νέο και προοδευτικό πολιτικό και κοινωνικό φαινόμενο.

Στα πλαίσια της Ρωσικής Επανάστασης του 1917 ήταν συνήθεια να χρησιμοποιείται η έννοια Λαός ως κάτι το καταπιεσμένο και επαναστατικό. Ο Λένιν έχει αποτανθεί σε ένα διαγγελμά του «προς όλους τους λαούς».

Στα «σοσιαλιστικά –κομμουνιστικά» κράτη έχει επισημανθεί εντόνως ο ρόλος του λαού (π.χ. «Λαϊκή Δημοκρατία»). Σύμφωνα με την ορολογία του ΚΚΕ ανήκαν στο λαό πρωτίστως η εργατική τάξη και η αγροτιά. Κάποτε έχει εμφανισθεί και το
ενδιαφέρον υποκοριστικό «λαουτσίκος» ως έκφραση της «στοργής» του κόμματος
για τους απλούς ανθρώπους.

β) Υπό τον φακό της Εθνολογίας και της Κοινωνιολογίας :

Πρόκειται για μία μεγάλη ομάδα οργανωμένων ανθρώπων ομόγλωσσων, με την ίδια ιστορία την ίδια προέλευση και τον ίδιο πολιτισμό.

γ) Υπό τον φακό του Δημοσίου Δικαίου :

Ολοι οι κάτοικοι ενός κράτους που έχουν την ιθαγένεια του αποτελούν ανεξάρτητα από την εθνοτική προέλευση, τον πολιτισμό, την παράδοση και την θρησκεία τον λαό ως βάση της υπόστασής του. Στα Γερμανικά σημειώνεται η επιστημονική έννοια “Staatsvolk” (Κράτος-Λαός).
Στα δημοκρατικά κράτη είναι ο λαός το φονταμέντο της δημοκρατίας.

δ) Υπό τον φακό του Δημοσίου Διεθνούς Δικαίου :

Ο λαός συμπίπτει σε μονοεθνικά κράτη με το έθνος.
Ενώ ο λαός έχει στο εσωτερικό το δικαίωμα της κυριαρχίας, είναι το έθνος φορέας του δικαιώματος της αυτοδιάθεσης. Το κράτος εξασκεί το δικαίωμα της κυριαρχίας στις διεθνείς διακρατικές σχέσεις. Προ της ανεξαρτησίας των αποικιών έχει ο ΟΗΕ
επισημάνει σε πολυάριθμες διακηρύξεις το δικαίωμα των εθνών (και των λαών), γιατί υπήρχαν μεν από εθνολογική άποψη λαοί, αλλά δεν είχαν το δικό τους κράτος.

Ενώ στην Ευρώπη έχουν τα έθνη δημιουργήσει δικά τους κράτη (έθνος-κράτος) , έχουν στις πρώην αποικίες πρώτα εμπεδωθεί τα κράτη , στηριζόμενα στο λαό τους , και στα πλαίσια του κράτους άρχισε να δημιουργείται βαθμιαία μεν το έθνος, αλλά σε πολλές περιπτώσεις υφίστανται ακόμη πολλές φυλές (τριμπαλισμός).
Αυτός είναι ο λόγος που σε πολλά αφρικανικά κράτη δεν υπάρχει εθνική συνείδηση.

Καθημερινή (5.3.17)

 

Συνείδηση, Εθνική, Κοινωνική και Κρατική Συνείδηση

Εθνική και Κοινωνική Συνείδηση

Η εθνική συνείδηση ήταν η απαραίτητη προüπόθεση και βάση για την απελευθέρωση της Ελλάδας από τον οθωμανικό ζυγό.

Τον 1ο Βαλκανικό Πόλεμο κατόρθωσε η Ελλάδα μαζί με τους βαλκανικούς συμμάχους της να πραγματοποιήσει εν μέρει τη “Μεγάλη Ιδέα”. Δεν αρκέσθηκε όμως στις νίκες της και ήθελε να στείλει τους Τούρκους στην “Κόκκινη Μηλιά” , δηλαδή να τους εκδιώξει από την Μικρά Ασία έτσι ώστε αυτοί να επιστρέψουν στην Κεντρική Ασία ( sic). Πρόκειται για επίσημη πολιτική, η οποία οδήγησε, ως γνωστόν, στη Μικρασιατική καταστροφή.

Ήταν όντως ένα εθνικό κατόρθωμα που από τις διαφορετικές πληθυσμιακές ομάδες έχει δημιουργηθεί το Ελληνικό Έθνος και έχει σφυριλατηθεί μία ενιαία και ισχυρή εθνική συνείδηση. Αλλά ο αγώνας για την αποτίναξη του οθωμανικού ζυγού είχε εθνοαπελευθερωτικό χαρακτήρα χωρίς ιδαίτερη κοινωνική σημασία.

Το ελεύθερο ελληνικό κράτος έχει ίσως διαπράξει ένα λάθος που έγκειται στην υπερεκτίμηση της εθνικής συνείδησης και στην τελεία υποτίμηση τις κοινωνικής, της κρατικής και της νομικής συνείδησης , πράγμα που είχε και έχει ακόμη και σήμερα ολέθριες συνέπειες. Είναι π.χ. ευκολότατο πολλοί Έλληνες να επισημάνουν ανέξοδα τον πατριωτισμό τους. Δεν συνάδουν όμως πράξεις στην καθημερινή ζωή προς όφελος της Πατρίδας. Δηλαδή η εθνική συνείδηση και ο πατριωτισμός έχουν εκτός από την περίπτωση της υπεράσπισης του πατρίου εδάφους πρωτίστως βερμπαλιστική σημασία.

Είναι όντως ένα τραγικό φαινόμενο να λείπει η κρατική συνείδηση, η οποία λειτουργεί στις προηγμένες ευρωπαϊκές χώρες ως βάση γενικά για την ύπαρξη του κράτους. Ταυτόχρονα διαπιστώνουμε και την έλλειψη μίας νομικής συνείδησης. Το ότι λείπει και η φορολογική συνείδηση, θεωρείται ως κάτι το αυτονόητο.

Εν ολίγοις : Είναι όπως φαίνεται εύκολο, να υπερασπίσει ο Έλληνας ηρωϊκά την Πατρίδα του. Ταυτόχρονα είναι δυσκολότατο να κάνει κάτι για την σωστή λειτουργία του κράτους και να πληρώνει τους φόρους του. Πρέπει να καταλάβει επί τέλους , ότι έχει υποχρεώσεις και απέναντι στην κοινωνία ως σύνολο ( Κοινωνική συνείδηση ).

Είναι μεγάλη απλούστευση και ψευδαίσθηση να πιστεύουν ανώτεροι κρατικοί λειτουργοί, ότι εμείς οι Έλληνες πάντα κάναμε κατορθώματα για την Πατρίδα και αναφέρουν τις πολεμικές νίκες.
Γι αυτό ωρίμασε ο καιρός να καταβληθούν προσπάθειες ιδιαίτερα στην εκπαίδευση με τον σκοπό να αναπτυχθούν η κοινωνική, η κρατική, η νομική και η φορολογική συνείδηση.

Δημοσιευθέν από τον Δεκέμβρη 2012 (τελευταία φορά τον Ιούνη 2017) συχνά στον ηλεκτρονικό τύπο (Καθημερινή, Το Βήμα, Τα Νέα).